Jak podnieść KH sodą oczyszczoną i czego nie robić

Soda oczyszczona to wodorowęglan sodu (NaHCO₃). Każdy jej milimol wnosi do wody jeden milimol wodorowęglanu, czyli jeden miliwal zasadowości, dlatego podnosi KH przewidywalnie. W akwarium z 83,3 l wody netto podniesienie KH z 2 do 4 °dKH wymaga 4,99 g sody. Przy okazji dodajesz 16,4 mg/l sodu, którego żaden test KH nie pokaże.

Dawkę dla swojego akwarium policzysz w kalkulatorze podniesienia KH. Poniżej opisujemy, jak to zrobić krok po kroku i jakich błędów unikać.

Krok 1. Zmierz KH i ustal litraż netto

Zmierz KH testem i zapisz wynik w °dKH. Jeśli Twój test albo raport wodociągu podaje zasadowość w mg/l CaCO₃, podziel wynik przez 17,848: tyle mg/l CaCO₃ odpowiada jednemu stopniowi niemieckiemu. KH to nie to samo co GH: soda oczyszczona podnosi tylko KH, a twardości ogólnej (GH) nie zmienia. Różnicę wyjaśniamy w tekście KH i GH: ta sama jednostka, dwie różne rzeczy.

Potem ustal, ile wody naprawdę jest w akwarium. Akwarium 80 × 35 × 40 cm („112 l”) ma 83,3 l wody netto. Jeśli wpiszesz do kalkulatora 112 l, dostaniesz 6,71 g sody. Jeśli wsypiesz je do 83,3 l wody, KH wzrośnie nie o 2, tylko o ok. 2,7 °dKH. Liczy się litraż netto, a nie ten z pudełka.

Krok 2. Policz gramy

To prosty rachunek stechiometryczny:

gramy sody = ΔKH × 0,3566 × litry netto × 84,006 ÷ 1000

0,3566 to liczba miliwali na litr odpowiadająca jednemu stopniowi niemieckiemu (definicja z DIN 38409-6, za MEBAK). 84,006 g/mol to masa molowa NaHCO₃ policzona z mas atomowych IUPAC. Dla orientacji: 3,00 g sody podnosi KH o 1 °dKH w 100 l wody. W jednostkach, których używają wodociągi, każdy dodany stopień to 17,8 mg/l CaCO₃ więcej.

Krok 3. Rozpuść i dawkuj w porcjach

• Rozpuść sodę w osobnym naczyniu z wodą z akwarium. Nie wsypuj proszku prosto do zbiornika.
• Wlewaj w miejscu silnego przepływu, na przykład przy wylocie filtra, żeby roztwór szybko się rozprowadził.
• Podziel dawkę na porcje. Po każdej odczekaj, aż woda się wymiesza, zmierz KH i dopiero wtedy dodaj kolejną. Wynik testu jest ważniejszy niż wynik kalkulatora.
• Jeśli możesz, koryguj wodę do podmiany, a nie całe akwarium. Wtedy KH w zbiorniku zmienia się stopniowo, z każdą podmianą.

Dlaczego porcje? Bo KH i pH chodzą w parze. W akwarium z CO₂ wyższe KH oznacza wyższe pH przy tej samej ilości CO₂. Według kalkulatora CO₂ przy KH 2 °dKH, pH 6,5 i 25 °C w wodzie jest 22,7 mg/l CO₂. Po podniesieniu KH do 4 °dKH podobna ilość CO₂ (22,8 mg/l) odpowiada pH 6,8. Zmiana KH przesuwa więc pH, a pH to parametr, który ryby odczuwają bezpośrednio. Jak na ten rachunek wpływa temperatura, opisujemy w tekście CO₂ w akwarium a temperatura.

Czego nie robić

• Nie myl sody oczyszczonej z sodą kalcynowaną. Soda kalcynowana to węglan sodu (Na₂CO₃). Gram tego związku wnosi ok. 1,6 raza więcej zasadowości niż gram sody oczyszczonej i mocniej podnosi pH. Kalkulator liczy wyłącznie wodorowęglan.
• Nie używaj proszku do pieczenia. To mieszanka wodorowęglanu z kwaśnymi składnikami i skrobią, a nie czysty związek.
• Sprawdź skład na etykiecie. Spożywcza soda oczyszczona to ten sam NaHCO₃, ale upewnij się, że nie ma w niej dodatków.
• Nie dawkuj całości naraz do akwarium z rybami.
• Nie licz na litraż brutto. Dostaniesz więcej KH, niż planujesz.
• Nie używaj sody, gdy musisz podnieść też GH. Wapń i magnez to inne sole. Jak podnieść GH i KH jednocześnie w wodzie RO, opisujemy w tekście o remineralizacji wody RO.

Sód, o którym się nie mówi

Każdy stopień KH dodany sodą oczyszczoną to 8,2 mg/l sodu w wodzie. Podniesienie KH o 2 °dKH to wspomniane 16,4 mg/l. Nie pokaże go ani test KH, ani test GH. Podmiana usuwa sód tylko przez rozcieńczenie: tak samo jak azotany.

Nie podajemy granicy sodu dla ryb ani roślin, bo nie mamy dla niej pierwotnego źródła. Jeśli jednak regularnie podnosisz KH sodą, a potem podmieniasz wodę na taką, którą też trzeba korygować, sód się kumuluje. Warto o tym wiedzieć, zanim uznasz sodę za rozwiązanie na stałe.

Współczynniki z tego rachunku i ich źródła znajdziesz na stronie Źródła.

Policz swój przypadek w kalkulatorze podniesienia KH: wpisz litraż netto, obecne i docelowe KH, a obok gramów sody zobaczysz, ile sodu trafi do wody.