Akwaponika z mauzera IBC na działce: wymiary i przepływ

Mauzer, czyli zbiornik IBC w stalowej klatce, często służy w działkowej akwaponice jako zbiornik dla ryb: jest mocny, łatwo dostępny i ma nominalnie 1000 l. Ale to nie mauzer decyduje o wielkości systemu. Decyduje powierzchnia koryt z roślinami i to, ile paszy na dobę są one w stanie przerobić. Zbiornik sprawdzasz na końcu i często okazuje się, że 1000 l wystarcza z dużym zapasem.

Przez cały rachunek przeprowadzi Cię kalkulator projektu akwaponiki. Poniżej ta sama droga, krok po kroku. Wszystko dotyczy systemu na własny użytek.

Krok 1. Sprawdź mauzer, zanim cokolwiek policzysz

Najpierw ustal, co w nim przewożono. Zbiornik po chemikaliach nie nadaje się ani dla ryb, ani pod rośliny jadalne, nawet po umyciu. Szukaj egzemplarza, o którym wiesz na pewno, co w nim było: najlepiej takiego po produktach spożywczych.

Potem go zmierz. „1000 l” to pojemność nominalna. Ile wody faktycznie będzie w środku, zależy od poziomu, do którego napełnisz zbiornik. Zmierz długość i szerokość wnętrza oraz planowaną wysokość wody i policz objętość w kalkulatorze litrażu brutto: dla prostopadłościanu to ten sam wzór.

Pamiętaj o masie. Litr wody waży ok. 1 kg, więc pełny mauzer to około tony samej wody na niewielkiej powierzchni. Podłoże pod nim musi być równe i stabilne.

Półprzezroczyste ścianki przepuszczają światło, a światło w zbiorniku z rybami oznacza glony. Osłoń je.

Krok 2. Zmierz uprawę i wybierz dawkę paszy

Zmierz koryta uprawowe (grządki), w których mają rosnąć rośliny: długość razy szerokość każdego, w metrach, a potem zsumuj. W przykładzie przyjmujemy 2 m², np. dwa koryta po 1 m².

Potem wybierz dawkę paszy na m². Opracowanie SRAC 454 podaje dla uprawy na tratwach 60–100 g paszy na m² na dobę. Dlaczego akurat tyle, wyjaśniamy w poradniku o proporcji ryb do roślin. Dla 2 m² oznacza to od 120 do 200 g paszy na dobę.

Krok 3. Sprawdź, ile zbiornika potrzebują ryby

Kalkulator przelicza paszę na masę ryb, zakładając karmienie 1,5% masy ciała na dobę. To założenie rachunkowe, a nie zalecenie: właściwy procent dla Twojego gatunku podaje karta paszy. Następnie dzieli masę ryb przez zagęszczenie końcowe z SRAC 454, czyli 0,5 funta na galon. Po przeliczeniu to 59,9 g ryb na litr w zbiorniku z napowietrzaniem.

Wynik dla 2 m²:

Mauzer mieści kilka razy więcej. To dobra wiadomość: przy tej samej porcji paszy ryby mają więcej wody, a parametry zmieniają się wolniej. Nie znaczy to jednak, że możesz wpuścić więcej ryb, „bo jest miejsce”. Więcej ryb to więcej paszy, a więcej paszy wymaga większej powierzchni uprawy. Żeby wypełnić mauzer rybami do zagęszczenia końcowego z SRAC 454, potrzeba ok. 11,2 m² uprawy przy 80 g/m² na dobę. Kalkulator pokazuje wtedy 896 g paszy na dobę, 59,7 kg ryb i 997 l zbiornika.

Krok 4. Policz przepływ

Kalkulator sumuje objętość wody w zbiorniku ryb i w korytach, a potem dzieli ją przez czas, w którym cała objętość ma raz przejść przez układ. Ten czas to Twoja decyzja projektowa, a nie wartość z normy.

Przykład: 2 m² przy 80 g/m², koryta z 25 cm wody i jeden pełny obieg na godzinę. W korytach jest 500 l, w zbiorniku ryb 178 l, razem 678 l: pompa ma więc realnie dawać 678 l/h. Przy jednym obiegu na dwie godziny wystarczy 339 l/h.

Jeśli ryby pływają w mauzerze, a nie w zbiorniku o minimalnej objętości, podstaw do rachunku rzeczywistą objętość wody w mauzerze zamiast wyniku z kroku 3. Obieg dotyczy całej wody w układzie.

Przepływ podany na tabliczce pompy dotyczy pracy bez podnoszenia wody. Jeśli pompa tłoczy wodę z mauzera do koryt ustawionych wyżej, realny przepływ spada, a o ile: pokazuje krzywa producenta. Rachunek z wysokością podnoszenia zrobisz w kalkulatorze pompy do oczka: to ta sama fizyka.

Krok 5. Działka to nie mieszkanie

• Zima. Mauzer stojący na zewnątrz zamarza, więc bez ogrzewania system na działce jest sezonowy. O przeniesieniu części układu pod dach piszemy w poradniku akwaponika w domu zimą.
• Prąd. Pompa pracuje całą dobę. Sprawdź, czy masz na działce stałe zasilanie i ile płacisz za kWh; koszt policzysz w kalkulatorze kosztu prądu oczka.
• Regulamin. Jeśli działka leży w rodzinnym ogrodzie działkowym, przed postawieniem zbiorników i konstrukcji przeczytaj regulamin ogrodu.
• Ryby zostają w systemie. Tilapia i sum afrykański to gatunki obce dla polskich wód. Wpuszczenie ich do stawu czy rowu jest zabronione: zobacz, dlaczego nie wolno wypuszczać zwierząt na wolność.
• Sprzedaż to osobna sprawa. Kalkulator liczy system na własny użytek. Sprzedaż ryb czy warzyw podlega przepisom sanitarnym i weterynaryjnym.

Policz swój układ w kalkulatorze projektu akwaponiki: wpisz powierzchnię koryt, dawkę paszy, głębokość wody w korytach i czas jednego obiegu.