ppm, mg/l, mval, °n, µS/cm: jednostki akwarystyczne w jednym miejscu
W akwarystyce ta sama wielkość bywa podawana w trzech różnych jednostkach. Wodociągi podają twardość w mg/l CaCO₃, test kropelkowy pokazuje °dGH, a akwarysta morski odczytuje alkaliczność w meq/l. Poniżej zebraliśmy jednostki, które spotkasz w testach, raportach i na tej stronie, razem z przelicznikami wyprowadzonymi z definicji jednostek i z mas atomowych.
Twardość przeliczysz od razu w przeliczniku twardości wody. Pełną ściągę znajdziesz w tabeli poniżej.
Tabela przeliczników
| Wielkość | Zapis | Przelicznik |
|---|---|---|
| twardość (definicja) | °dH = °n, na testach °dGH i °dKH | 1 °dH = 10 mg/l CaO |
| twardość | mg/l CaCO₃ („ppm CaCO₃”) | 1 °dH = 17,848 mg/l; 100 mg/l = 5,6 °dH |
| twardość, alkaliczność | mval/l = meq/l | 1 °dH = 0,3566 meq/l; 1 meq/l = 2,804 °dH |
| twardość | mmol/l | 1 °dH = 0,178 mmol/l; 1 mmol/l = 5,608 °dH |
| stężenie w wodzie słodkiej | ppm, mg/l, g/m³ | 1 ppm = 1 mg/l = 1 g/m³ |
| azotany | NO₃ albo N-NO₃ | NO₃ = N × 4,427 |
| amoniak i amon | NH₃, NH₄⁺ albo N | NH₃ = N × 1,216; NH₄⁺ = N × 1,288 |
| fosforany | PO₄ albo P | PO₄ = P × 3,066 |
| przewodność | µS/cm, mS/cm | 1 mS/cm = 1000 µS/cm |
| objętość | l, dm³, cm³, m³ | 1 l = 1 dm³ = 1000 cm³; 1 m³ = 1000 l |
| galon amerykański | gal (US) | 1 gal = 3,785411784 l |
| energia | W, kWh | moc w W × godziny ÷ 1000 = kWh |
| nacisk | kg/m², kN/m² | 100 kg na 1 m² ≈ 0,98 kN/m² |
| parowanie | mm, l | 1 mm z 1 m² lustra wody = 1 l |
Twardość: jedna definicja, reszta to arytmetyka
Stopień niemiecki (°dH; w Polsce °n, a na testach °dGH i °dKH) to z definicji 10 mg/l CaO: tak zapisuje to MEBAK za normą DIN 38409-6. Przelicznik na węglan wapnia wynika ze stosunku mas molowych CaCO₃ i CaO i wynosi 17,848. Nie trzeba go pamiętać ani szukać na forum: można go policzyć.
GH i KH mierzy się w tych samych stopniach, ale to dwie różne wielkości. GH to wapń i magnez, KH: zdolność buforowa, czyli wodorowęglany i węglany. Więcej w poradniku twardość wody: °dGH, °n, mg CaCO₃/l i mmol/l.
Wodociągi zwykle podają twardość w mg/l CaCO₃. Rozporządzenie o jakości wody pitnej zaleca zakres 60–500 mg/l CaCO₃, a jego górna granica to ok. 28 °dH (500 mg/l = 28,01 °dH). To zalecenie dla wody pitnej, a nie wymóg ani wartość „dla akwarium”.
Stężenia: zawsze pytaj „ppm czego”
W wodzie słodkiej 1 ppm = 1 mg/l, bo litr wody waży ok. 1 kg. W wodzie morskiej gęstość wynosi ok. 1,023 kg/l i różnica między ppm a mg/l przekracza 2%. Dlatego przy zasoleniu i metodzie Ballinga podajemy na tej stronie wprost mg/l.
Ten sam azot można zapisać na kilka sposobów. Test podaje wynik „jako NO₃” albo „jako N”, a między nimi jest ponad czterokrotna różnica. Przeliczniki w tabeli to stosunki mas molowych z tablicy mas atomowych IUPAC. Jeśli test podaje wynik jako N albo P, a kalkulator oczekuje jonu, pomnóż przez odpowiedni przelicznik. W kalkulatorze amoniaku wybierasz to w polu „Test podaje wynik jako”.
Przykład: wynik 10 mg/l N-NO₃ to 44,3 mg/l NO₃. W drugą stronę: dopuszczalne w kranówce 50 mg/l azotanów to 11,3 mg/l w przeliczeniu na azot. Ta sama woda, dwa zapisy.
Przewodność, TDS i zasolenie
Przewodność mówi, jak łatwo woda przewodzi prąd; rośnie razem z ilością rozpuszczonych jonów. Wodę słodką opisuje się zwykle w µS/cm, morską: w mS/cm.
TDS, czyli „ppm” na tanim mierniku, to nie jest osobny pomiar. Miernik mierzy przewodność i mnoży ją przez współczynnik ustawiony przez producenta. Dwa mierniki z różnymi współczynnikami pokażą różny TDS dla tej samej wody. Do porównań używaj jednego miernika, a najlepiej zapisuj µS/cm. Szczegóły w poradniku TDS i przewodność.
Zasolenie praktyczne według skali PSS-78 jest liczbą bezwymiarową; akwaryści zapisują je jako ppt albo psu. Konduktometr morski przelicza przewodność na zasolenie algorytmem PSS-78: 53,0 mS/cm przy 25 °C to zasolenie 34,95. Areometr, a często też refraktometr, pokazuje gęstość względną: liczbę w rodzaju 1,025. Ta liczba zależy od temperatury, więc nie przeliczaj jej na ppt, jeśli nie znasz temperatury pomiaru. Więcej w poradniku 35 ppt czy 1,025.
Prąd, nacisk, parowanie
kWh to moc razy czas: urządzenie 100 W pracujące całą dobę zużywa 2,4 kWh. Przy medianie ceny zmiennej w taryfie G11 w 2026 r. (0,974 zł/kWh brutto) to 2,34 zł na dobę. Do kalkulatora wpisuj jednak stawkę ze swojego rachunku.
kN/m² to jednostka, w której konstruktor opisuje obciążenie stropu. 100 kg rozłożonych na 1 m² daje ok. 0,98 kN/m², bo na każdy kilogram działa siła ciężkości ok. 9,81 N (normalne przyspieszenie ziemskie wynosi 9,80665 m/s²). Ta liczba mówi, jaki nacisk wywiera akwarium, a nie to, ile wytrzyma strop. To ocenia konstruktor: zacznij od zapytania zarządcy budynku albo spółdzielni.
Milimetr parowania to bardzo wygodna jednostka: spadek poziomu o 1 mm na 1 m² lustra wody oznacza dokładnie 1 l wody do uzupełnienia.
Temperatura: różnica 1 K to różnica 1 °C, więc w rachunkach strat ciepła możesz wpisywać różnicę temperatur w dowolnej z tych jednostek.
Przelicz swój wynik z testu albo z raportu wodociągów w przeliczniku twardości wody. Pozostałe pojęcia znajdziesz w słowniku akwarysty.