Przejdź do treści
AkwariumAkwarium, oczko wodne i akwaponika

Chemia wody

Amoniak NH₃ w akwarium: tabela i kalkulator z pH i temperatury

Test mierzy sumę amonu (NH₄⁺) i amoniaku (NH₃). Dla ryb groźny jest przede wszystkim amoniak, a jego udział rośnie prawie dziesięciokrotnie z każdą jednostką pH.

Kalkulator

Testy akwarystyczne mierzą sumę NH₄⁺ i NH₃. Na opakowaniu sprawdź, w jakiej postaci podają wynik (NH₃, NH₄⁺ czy NH₄-N), i wybierz ją w polu niżej. W oczku wodnym wpisz temperaturę wody w stawie, nie powietrza.
Wynik przykładowe wartości
0,018 mg/l NH₃
Udział amoniaku w wyniku testu: 1,768% · Suma przyjęta do obliczeń (jako NH₃): 1 mg/l · pKa w tej temperaturze: 9,245 · W zakresie ważności równania (pH 6–10, 0–50 °C): Tak

Co oznacza wynik?

To stężenie amoniaku (NH₃): postaci, która łatwo przenika przez skrzela. Reszta wyniku testu to amon (NH₄⁺), znacznie mniej toksyczny. O proporcji decyduje przede wszystkim pH, w drugiej kolejności temperatura. Kalkulator nie mówi, jakie stężenie jest bezpieczne: to zależy od gatunku i od tego, jak długo ryby są narażone, a jednej liczby ze źródłem, która pasowałaby do każdego akwarium, nie ma. Mówi, ile amoniaku masz.

Wzór

udział NH₃ = 1 ÷ (1 + 10^(pKa − pH)); pKa = 0,09018 + 2729,92 ÷ (273,2 + T)

T: temperatura wody w °C. Równanie Emersona, Russo, Lunda i Thurstona (1975), odczytane w dokumentach US EPA, Florida DEP i kanadyjskiego CCME. Sprawdzone dla pH 6–10 i temperatur 0–50 °C; poza tym zakresem kalkulator to sygnalizuje.

Przykład

Test pokazał 1 mg/l, pH 7,5, woda 25 °C. pKa = 9,245, a amoniakiem jest 1,77% wyniku, czyli 0,018 mg/l NH₃. Ta sama woda przy pH 8 miałaby 0,054 mg/l amoniaku, a przy pH 7: 0,006 mg/l. W oczku wodnym przy 10 °C i pH 7,5 byłoby go 0,006 mg/l.

Jaki procent wyniku testu na amon to toksyczny amoniak (NH₃): według pH i temperatury wody

pH10 °C15 °C20 °C25 °C30 °C
pH 60,019%0,027%0,04%0,057%0,08%
pH 6,50,059%0,087%0,125%0,18%0,254%
pH 70,186%0,273%0,396%0,566%0,799%
pH 7,50,586%0,859%1,2%1,8%2,5%
pH 81,8%2,7%3,8%5,4%7,5%
pH 8,55,6%8%11,2%15,3%20,3%
pH 915,7%21,5%28,4%36,3%44,6%

Tej tabeli nikt nie przepisywał ręcznie: każdą komórkę liczy ten sam silnik, który odpowiada w kalkulatorze powyżej. Dlatego tabela nie może się z nim nie zgadzać, a test przerywa budowę serwisu, jeśli ktoś spróbuje wpisać ją ręcznie.

Amon a amoniak: co mierzy test i dlaczego pH zmienia wszystko

W wodzie amon i amoniak przechodzą jeden w drugi. Przy niskim pH przeważa amon (NH₄⁺), przy wysokim: amoniak (NH₃). Ani test kropelkowy, ani paskowy nie rozróżnia tych postaci: pokazuje ich sumę. Dopiero pH i temperatura mówią, ile z tej sumy to groźny NH₃.

Jedna jednostka pH to prawie dziesięć razy więcej amoniaku

Przy 25 °C udział NH₃ rośnie z 0,566% przy pH 7 do 5,384% przy pH 8: 9,5 raza więcej. Dlatego ta sama liczba z testu znaczy co innego w akwarium z miękką, kwaśną wodą, a co innego w zbiorniku z twardą kranówką i wysokim pH.

Temperatura działa słabiej, ale działa

Cieplejsza woda przesuwa równowagę w stronę NH₃. Przy pH 7,5 w 25 °C amoniakiem jest 1,77% wyniku, w 10 °C: 0,59%. W oczku wodnym ma to znaczenie wiosną: gdy woda się nagrzewa, ten sam poziom amonu robi się groźniejszy.

NH₄⁺ czy NH₄-N: sprawdź opakowanie testu

Jedne testy podają wynik jako amon (NH₄⁺) albo amoniak (NH₃), inne jako azot amonowy (NH₄-N), czyli samą masę azotu. Ta sama woda ma w NH₄-N mniejszą liczbę. Jeśli Twój test podaje NH₄-N, wybierz to w polu: kalkulator przeliczy wynik na NH₃ (× 1,216). Jeśli podaje NH₄⁺, wybierz „NH₄⁺”: przeliczy go przez stosunek mas cząsteczek (× 0,944). Wariant domyślny liczy cały wynik jak NH₃: przy teście w NH₄⁺ zawyża amoniak o ok. 6%, czyli myli się w stronę ostrożności.

Ile amoniaku dodać, żeby dojrzewanie akwarium ruszyło bez ryb, policzysz w kalkulatorze cyklu azotowego bez ryb.

Najczęstsze pytania

Test pokazał 0,5 mg/l amonu. Czy to dużo?
To zależy od pH. Przy 25 °C i pH 6,5 amoniaku jest 0,0009 mg/l, a przy pH 8: 0,0269 mg/l, ok. 30 razy więcej. Wpisz swoje pH i temperaturę. Niezależnie od wyniku amon w dojrzałym akwarium to sygnał, że coś jest nie tak z filtrem, karmieniem albo obsadą.
Jaki poziom amoniaku jest bezpieczny?
Nie podajemy jednej liczby: wrażliwość zależy od gatunku, wieku ryb i czasu narażenia, a w źródłach, na których opiera się serwis, nie ma progu dla akwarium. Kierunek jest jeden: w dojrzałym akwarium test na amon powinien pokazywać zero albo ślad.
Czy obniżenie pH pomoże?
Zmniejszy udział amoniaku, ale nie usunie amonu z wody, gdy pH wróci, amoniak wróci razem z nim. Gwałtowna zmiana pH to też stres dla ryb. Amon usuwa podmiana wody i sprawny filtr biologiczny.
Mój test podaje wynik w NH₄-N. Co wybrać?
Wybierz „NH₄-N (azot amonowy)”. Kalkulator pomnoży wynik przez 1,216, stosunek masy cząsteczki NH₃ do masy atomu azotu i dopiero wtedy policzy amoniak.
Co znaczy „Nie” przy zakresie równania?
Że pH lub temperatura są poza zakresem, w którym równanie sprawdzono (pH 6–10, 0–50 °C). Wynik jest wtedy szacunkiem bez potwierdzenia.

Skąd są liczby na tej stronie

Wszystkie stałe, adresy i daty sprawdzeń: Źródła.

Ostatnia aktualizacja: · Wynik jest szacunkiem: przeczytaj zastrzeżenia.