TDS i przewodność (µS/cm): co mierzy miernik, a czego nie

Miernik TDS nie waży rozpuszczonych substancji. Mierzy przewodność elektryczną wody (w µS/cm) i mnoży ją przez współczynnik przyjęty przez producenta, żeby pokazać „ppm”. Wynik jest więc szacunkiem, a nie analizą: mówi, ile w wodzie jest jonów przewodzących prąd, ale nie mówi, jakie to jony. Dwa mierniki z różnymi współczynnikami pokażą dla tej samej wody różne ppm i oba mogą działać poprawnie.

Do wielu zadań to w zupełności wystarcza: na przykład do mieszania wody RO z kranówką, które policzysz w kalkulatorze mieszania wody RO z kranówką. Trzeba tylko wiedzieć, gdzie kończą się możliwości tej liczby.

Co właściwie mierzy miernik

W sondzie są elektrody. Miernik przykłada do nich napięcie i sprawdza, jak łatwo przez wodę płynie prąd. Czysta woda przewodzi bardzo słabo, a każdy rozpuszczony jon: wapń, magnez, sód, wodorowęglan, chlorek, azotan: tę przewodność zwiększa. Różne jony przewodzą jednak w różnym stopniu, a przewodność rośnie też z temperaturą. Dlatego mierniki z kompensacją temperatury (ATC) przeliczają wynik do temperatury odniesienia podanej w instrukcji.

Wielkość faktycznie mierzona to przewodność w µS/cm. „TDS w ppm” powstaje z niej po pomnożeniu przez współczynnik. Jego wartość znajdziesz w instrukcji swojego miernika; niektóre modele pozwalają ją zmienić. Nie podajemy tu „właściwego” współczynnika, bo zależy od składu wody i od tego, co przyjął producent: nie ma jednego, który pasowałby do każdej wody.

W akwarium morskim przewodność przelicza się na zasolenie innym, znormalizowanym algorytmem, PSS-78 i z niego korzysta kalkulator zasolenia. To już nie jest szacunek jednym współczynnikiem, tylko standardowa metoda stosowana w oceanografii.

Czego TDS nie pokaże

• Jakie to jony. Ta sama liczba ppm może oznaczać wodę twardą, z dużą ilością wapnia, magnezu i wodorowęglanów, albo wodę z solą kuchenną. Dla ryb i roślin to dwie różne wody. GH i KH trzeba zmierzyć osobnymi testami: o jednostkach twardości piszemy w tekście Twardość wody: °dGH, °n, mg CaCO₃/l.
• Substancji, które nie tworzą jonów. Większość związków organicznych prawie nie przewodzi prądu, więc dla miernika jest niewidoczna.
• Małych ilości ważnych substancji. Amoniak czy azotyny w stężeniach, które mają już znaczenie dla ryb, giną w tle pozostałych jonów. Do nich służą osobne testy.
• Czy woda jest „dobra”. Niskie TDS nie oznacza wody bezpiecznej, a wysokie: złej. To liczba bez kontekstu, dopóki nie wiesz, z czego się składa.

Do czego TDS nadaje się dobrze

• Kontrola wody RO. Jeśli woda z membrany ma wyższe TDS niż wtedy, gdy membrana była nowa, to sygnał, że membrana albo filtry wstępne się zużywają.
• Mieszanie wody RO z kranówką. Tu współczynnik miernika się skraca. Udział kranówki to (cel − woda RO) ÷ (kranówka − woda RO): jeśli wszystkie trzy liczby są w jednostkach tego samego miernika, mnożnik producenta jest i w liczniku, i w mianowniku. Sprawdź to w kalkulatorze: kranówka 600, woda RO 10 i cel 200 dają 32,2% kranówki (6,4 l na 20 l wody). Gdyby drugi miernik pokazywał wszystko dokładnie dwa razy wyżej: 1200, 20 i 400: wynik byłby ten sam: 32,2%. Dlatego możesz też wpisać wprost µS/cm. Cały proces opisujemy w tekście Woda RO z kranówką: jak mieszać pod krewetki.
• Śledzenie zmian w jednym akwarium. Jeśli TDS rośnie z podmiany na podmianę, coś się kumuluje: nawozy, azotany albo sole z kranówki, którą dolewasz zamiast odparowanej wody. Który to składnik: tego miernik nie powie, ale da znać, że czas to sprawdzić.
• Dolewka. Parowanie zabiera czystą wodę i zostawia sole, więc TDS rośnie. Uzupełnianie ubytków wodą RO ten wzrost zatrzymuje.

Jak mierzyć, żeby liczby były porównywalne

• Jeden miernik, jeden tryb. Nie porównuj ppm z jednego urządzenia z ppm z innego, jeśli nie znasz ich współczynników. Gdy porównujesz wyniki z kimś na forum, pytaj o µS/cm.
• Kalibruj roztworem wzorcowym tak, jak zaleca producent.
• Płucz sondę wodą RO albo destylowaną między pomiarami różnych wód.
• Zwracaj uwagę na temperaturę. Kompensacja działa w zakresie podanym w instrukcji. Jeśli zimą mierzysz wodę prosto z kranu i wodę z akwarium, odczekaj, aż temperatury próbek się wyrównają.

O tym, jak µS/cm, ppm, mg/l i stopnie niemieckie mają się do siebie, piszemy w przeglądzie jednostek w akwarystyce. Źródła wszystkich stałych używanych w kalkulatorach są na stronie Źródła.

Policz swój przypadek w kalkulatorze mieszania wody RO z kranówką: wpisz odczyty kranówki i wody RO oraz wartość docelową: wszystko w jednostkach tego samego miernika, w ppm albo w µS/cm.