Akwaponika
Projekt akwaponiki z mauzera: kalkulator zbiornika, uprawy i pompy
Z powierzchni uprawy do objętości zbiornika na ryby, z objętości do przepływu pompy. Cały system wynika z jednej liczby i od razu widać, ile ryb zmieściłby mauzer 1000 l.
Kalkulator
Kalkulator liczy system na własny użytek. Sprzedaż ryb albo warzyw z akwaponiki to już produkcja żywności i hodowla zwierząt akwakultury, a to wiąże się z przepisami sanitarnymi i weterynaryjnymi: m.in. z rejestracją jako podmiot działający na rynku spożywczym (rozporządzenie (WE) nr 852/2004, art. 6 ust. 2) i rejestracją zakładu akwakultury (rozporządzenie (UE) 2016/429, art. 172–173). Właściwe są powiatowy inspektorat weterynarii (PIW) i sanepid. Te przepisy są poza zakresem kalkulatora: zobacz akwaponika a sprzedaż: jakie przepisy.
Co oznacza wynik?
Pierwsza liczba to cała woda w systemie: zbiornik z rybami plus woda w uprawie. Przy uprawie na tratwach woda pod roślinami jest często większą częścią systemu: to nie błąd, bo tratwa jest jednocześnie grządką i powierzchnią dla bakterii nitryfikacyjnych. Masa ryb to obsada w dniu odłowu, przy końcowym zagęszczeniu z SRAC 454; na początku cyklu ryb jest mniej.
Wzór
pasza = uprawa × dawka; masa ryb = pasza ÷ 1,5%; zbiornik = masa ryb ÷ zagęszczenie; woda w uprawie = uprawa × głębokość; pompa = (zbiornik + woda w uprawie) ÷ godziny obiegu Zagęszczenie końcowe z SRAC 454: 0,5 funta na galon (system napowietrzany) = 59,9 g/l po przeliczeniu jednostek NIST. Założenie 1,5% masy ryb na dobę jest wpisane w kalkulator na stałe: patrz niżej.
Przykład
3 m² uprawy przy 80 g/(m²·dzień): 240 g paszy na dobę, czyli ok. 16 kg ryb. Przy zagęszczeniu 59,9 g/l potrzebują 267 l zbiornika. Uprawa z 30 cm wody to 900 l, razem 1167 l, a pompa przy pełnym obiegu co 1 h: 1167 l/h.
Mauzer (IBC 1000 l) jako zbiornik na ryby: przy zagęszczeniu z SRAC 454 zmieściłby ok. 59,9 kg ryb, a ich pasza wystarczyłaby na ok. 11,2 m² uprawy. Jeśli grządka jest mniejsza, ryb musi być proporcjonalnie mniej: mauzer nie musi być pełen ryb, żeby system działał.
System przy 80 g paszy/(m²·dzień), 30 cm wody w uprawie i pełnym obiegu co 1 h
| Uprawa | Pasza na dobę | Masa ryb | Zbiornik na ryby | Cały system | Pompa |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 m² | 80 g | 5,3 kg | 89 l | 389 l | 389 l/h |
| 2 m² | 160 g | 10,7 kg | 178 l | 778 l | 778 l/h |
| 3 m² | 240 g | 16 kg | 267 l | 1167 l | 1167 l/h |
| 5 m² | 400 g | 26,7 kg | 445 l | 1945 l | 1945 l/h |
| 10 m² | 800 g | 53,3 kg | 890 l | 3890 l | 3890 l/h |
| 15 m² | 1200 g | 80 kg | 1335 l | 5835 l | 5835 l/h |
Tej tabeli nikt nie przepisywał ręcznie: każdą komórkę liczy ten sam silnik, który odpowiada w kalkulatorze powyżej. Dlatego tabela nie może się z nim nie zgadzać, a test przerywa budowę serwisu, jeśli ktoś spróbuje wpisać ją ręcznie.
Łańcuch obliczeń i jedno założenie na stałe
- Uprawa × dawka projektowa = pasza.
- Pasza ÷ 1,5% = masa ryb. Kalkulator zakłada, że ryby zjadają 1,5% masy ciała na dobę: to założenie jest w nim na stałe. Jeśli Twoje ryby jedzą mniej (duże ryby, chłodna woda), ta sama pasza oznacza więcej ryb i zbiornik musi być większy. Jeśli jedzą więcej (młode ryby), zbiornik wyjdzie z zapasem.
- Masa ryb ÷ zagęszczenie = zbiornik. Zagęszczenie końcowe z SRAC 454 dotyczy napowietrzanego zbiornika w dniu odłowu.
- Uprawa × głębokość = woda w uprawie.
- Cała woda ÷ godziny obiegu = pompa. Maksymalny przepływ z tabliczki pompy dotyczy zerowej wysokości podnoszenia; ile zostaje na Twojej wysokości, policzysz w kalkulatorze pompy do oczka.
Kontrola projektu
W jednostce UVI powierzchnia uprawy jest 7,3 razy większa od powierzchni zbiorników z rybami. Jeśli Twój projekt odbiega od tego bardzo daleko, sprawdź obsadę albo grządki.
Najczęstsze pytania
- Ile ryb zmieści mauzer 1000 l?
- Przy końcowym zagęszczeniu z SRAC 454: ok. 59,9 kg ryb w dniu odłowu, w zbiorniku napowietrzanym. To wartość z systemu komercyjnego; mniejsza obsada daje zapas na awarię pompy albo napowietrzania.
- Dlaczego w uprawie jest więcej wody niż w zbiorniku z rybami?
- Bo na tratwach cała woda pod roślinami należy do systemu. Przy płytszym korycie albo w złożu z keramzytem proporcja będzie inna.
- Czy system na działce przetrwa zimę?
- Bez ogrzewania woda się wychłodzi: ryby przestaną jeść, rośliny: rosnąć. Przed mrozem ryby trzeba przenieść do ogrzewanego pomieszczenia albo odłowić. Nie wypuszczaj ich do stawu ani rzeki: ustawa o gatunkach obcych (Dz.U. 2023 poz. 1589, art. 7 ust. 1) zakazuje wprowadzania do środowiska gatunków obcych, a są nimi m.in. tilapia i sum afrykański.
- Jaką pompę dobrać?
- Przepływ z wyniku to przepływ rzeczywisty, na wysokości, na którą pompa podnosi wodę. Maksymalny przepływ z tabliczki trzeba pomniejszyć o stratę na tę wysokość.
Skąd są liczby na tej stronie
- SRAC Publication No. 454: Recirculating Aquaculture Tank Production Systems: Aquaponics (Southern Regional Aquaculture Center / Oklahoma State University)
: Literatura naukowa, sprawdzone 27.09.2026.
Minimalna dawka paszy: uprawa na tratwach: 60 g paszy/(m²·dzień) · Końcowe zagęszczenie ryb w zbiorniku: 0,5 lb/gal (US) · Stosunek powierzchni uprawy do powierzchni zbiornika ryb: 7,3 m²/m²
Wszystkie stałe, adresy i daty sprawdzeń: Źródła.
Ostatnia aktualizacja: · Wynik jest szacunkiem: przeczytaj zastrzeżenia.