Przejdź do treści
BasenBasen w ogrodzie
Metoda i źródła

Kolektor słoneczny do basenu w Polsce – ile m² i kiedy

Opublikowano

Katalog polskiego dystrybutora podaje regułę: w Europie Środkowej powierzchnia kolektorów powinna odpowiadać mniej więcej powierzchni wody w basenie, a przy przykrytym basenie – 70% tej powierzchni. Kalkulator liczy to samo na podstawie fizyki: dobowe straty ciepła basenu dzieli przez ilość ciepła, jaką 1 m² kolektora odda przy nasłonecznieniu w Twoim województwie. Dla basenu 8 × 4 m w województwie mazowieckim, przy założonej sprawności 50%, wychodzi 32,17 m² w maju (101% lustra wody) i 24,97 m² w lipcu (78%). Wynik dla swojego basenu policzysz w kalkulatorze kolektora słonecznego do basenu.

Dwie reguły producentów

  • Basen Complex (katalog kolektorów basenowych): „powierzchnia kolektorów powinna odpowiadać mniej więcej powierzchni wody w basenie”, a przy przykrytym basenie zmniejsza się do 70% powierzchni wody. To reguła katalogowa dystrybutora, a nie wynik pomiaru.
  • Bestway (polska instrukcja maty solarnej 58423): w charakterystyce produktu widnieje „50–100% powierzchni basenu” oraz deklaracja, że mata podnosi temperaturę wody o ok. 3–5 °C, zależnie od pogody. Liczbę mat dla danej pompy producent podaje, zakładając 8 godzin słońca dziennie. To deklaracje producenta, bez opisu pomiaru.

Żadna z tych reguł nie mówi, o jaki miesiąc chodzi. W Polsce ma to znaczenie.

Słońce w województwach: maj a lipiec

Nasłonecznienie bierzemy z PVGIS – narzędzia Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej (średnia z lat 2005–2023, płaszczyzna pozioma). W lipcu wynosi ono od 5,23 kWh/m² dziennie w zachodniopomorskim do 5,61 kWh/m² w lubelskim, a w maju – od 4,80 kWh/m² w śląskim do 5,34 kWh/m² w pomorskim.

Słońca jest więc w maju niewiele mniej niż w lipcu (w mazowieckim 5,13 wobec 5,49 kWh/m²). Za to w maju basen traci wyraźnie więcej ciepła, bo powietrze jest chłodniejsze: straty z parowania basenu 8 × 4 m z wodą o temperaturze 26 °C wynoszą w mazowieckim 82,5 kWh na dobę w maju i 68,54 kWh w lipcu. Dlatego w maju potrzeba większej powierzchni kolektora.

Basen 8 × 4 m, woda 26 °C, sprawność 50%:

WojewództwoMajLipiec
mazowieckie32,17 m² (101% lustra)24,97 m² (78%)
pomorskie31,29 m² (98%)24,38 m² (76%)
małopolskie32,88 m² (103%)24,62 m² (77%)
lubelskie32,21 m² (101%)26,09 m² (82%)
śląskie34,57 m² (108%)26,26 m² (82%)

Przy tych założeniach reguła „kolektor wielkości lustra” pasuje mniej więcej do maja. W lipcu wystarczy mniejszy kolektor.

Sprawność: liczba, której brakuje

Karty kolektorów i mat, które czytaliśmy, nie podają sprawności w warunkach basenowych. 50% to nasze założenie wyjściowe, niepoparte źródłem, a wynik mocno od niego zależy. Mazowieckie, basen 8 × 4 m:

SprawnośćMajLipiec
40%40,21 m² (126%)31,22 m² (98%)
50%32,17 m² (101%)24,97 m² (78%)
60%26,81 m² (84%)20,81 m² (65%)

Jeśli karta Twojego kolektora podaje sprawność, wpisz ją do kalkulatora zamiast naszej wartości.

Przykrycie zmienia rachunek bardziej niż słońce

Hewalex w swoim przykładzie doboru pompy ciepła zakłada straty 160 W/m² z odkrytego lustra wody i 60 W/m² z przykrytego, czyli przykrycie zatrzymuje 62,5% strat. Przy takim założeniu straty z parowania w mazowieckim spadają w lipcu do 25,70 kWh na dobę, a w maju do 30,94 kWh. Potrzebna powierzchnia kolektora (sprawność 50%) maleje wtedy do 9,37 m² w lipcu (29% lustra) i 12,07 m² w maju (38%).

To dużo mniej niż 70% z katalogu. Różnica pokazuje, że obie liczby są przybliżeniami: nasz model liczy tylko parowanie i nie uwzględnia wiatru, a reguła katalogowa nie mówi, jakie straty obejmuje. Kierunek jest jednak ten sam – przykrycie zmniejsza potrzebną powierzchnię kolektora bardziej niż różnica między majem a lipcem. Więcej w poradniku czy plandeka solarna działa.

Czego kalkulator nie wie

  • Jakie są Twoje straty. Model parowania nie uwzględnia wiatru. Lepiej zmierzyć spadek temperatury w ciągu doby i przeliczyć go na kWh – jak to zrobić, piszemy w poradniku jaka moc pompy ciepła do basenu.
  • Jak nachylony jest kolektor. PVGIS podaje nasłonecznienie płaszczyzny poziomej. Kolektor nachylony w stronę słońca dostaje więcej energii.
  • Kiedy przyjdą pochmurne tygodnie. Liczymy przeciętny dzień miesiąca. W pochmurnym tygodniu kolektor da mniej ciepła – pomaga utrzymać temperaturę, ale jej nie gwarantuje.
  • Jak pracuje pompa. Woda musi przepływać przez kolektor w słoneczne godziny, więc pompa filtracyjna musi pracować wtedy, gdy świeci słońce. Ile kosztuje jej prąd, opisujemy w poradniku ile kosztuje prąd do pompy basenowej.

Źródła

Policz to dla swojego basenu Ile m² kolektora słonecznego do basenu w Twoim województwie