Przejdź do treści
BasenBasen w ogrodzie
Metoda i źródła

Indeks Langeliera: po co go liczyć w basenie ogrodowym

Opublikowano

Indeks nasycenia Langeliera (LSI, SI) to jedna liczba wyliczana z pH, twardości wapniowej, zasadowości, temperatury i stężenia stabilizatora. Pokazuje, w którą stronę „ciągnie” woda. Poniżej −0,3 jest agresywna: rozpuszcza węglan wapnia (fugi, beton) i sprzyja korozji metalu. Od −0,3 do +0,5 jest zrównoważona (według podręcznika PHTA), a powyżej +0,5 odkłada kamień. Sam pomiar pH i chloru tego nie pokaże.

Wynik dla swojej wody sprawdzisz w kalkulatorze indeksu Langeliera. Niżej wyjaśniamy, skąd się bierze wzór, jak czytać wynik i kiedy warto się nim przejmować.

Skąd wzór i dlaczego źródła się różnią

Wzór podają służba sanitarna hrabstwa Cayuga (USA) i podręcznik CPO organizacji PHTA:

SI = pH + Tf + Cf + Af − 12,1

  • Cf to logarytm dziesiętny twardości wapniowej minus 0,4 (Cayuga);
  • Af to logarytm zasadowości węglanowej: od zasadowości odejmuje się stężenie stabilizatora podzielone przez 3 (PHTA), bo kwas cyjanurowy zawyża wynik testu zasadowości;
  • Tf to współczynnik temperatury, a 12,1: współczynnik soli rozpuszczonych (TDS) dla wody zawierającej do 1000 mg/l.

Pełne tabele Tf i TDS są w płatnym podręczniku PHTA. Tabelę temperatur zamieszcza jednak polska instrukcja jacuzzi Intex PureSpa, z tą samą wartością 12,1 we wzorze: 8 °C: 0,2; 12 °C: 0,3; 16 °C: 0,4; 19 °C: 0,5; 24 °C: 0,6; 29 °C: 0,7; 34 °C: 0,8; 40 °C: 0,9.

Źródła różnią się też granicami. PHTA uznaje wodę za zrównoważoną od −0,3 do +0,5, a instrukcja Intex PureSpa: od −0,3 do +0,3, z zerem jako wartością idealną. Kalkulator używa zakresu PHTA.

Przykłady policzone kalkulatorem

Ta sama woda w różnej temperaturze. pH 7,4, twardość wapniowa 200 mg/l, zasadowość 100 mg/l, stabilizator 30 mg/l:

  • przy 24 °C (Tf 0,6): SI = −0,24: zrównoważona;
  • przy 12 °C (Tf 0,3): SI = −0,54: agresywna;
  • przy 40 °C (Tf 0,9): SI = +0,06: zrównoważona, ale bliżej osadzania kamienia.

Wiosną, w zimnej wodzie, woda o tym samym składzie jest bardziej agresywna niż w lipcu, a w podgrzewanym jacuzzi przesuwa się w stronę osadzania kamienia.

Miękka woda, np. deszczówka: pH 7,2, twardość 50 mg/l, zasadowość 50 mg/l, 24 °C: SI = −1,30, woda wyraźnie agresywna.

Twarda woda z wysokim pH: pH 7,9, twardość 400 mg/l, zasadowość 150 mg/l, 29 °C: SI = +0,88, woda odkłada kamień. Wystarczy obniżyć pH do 7,3, żeby indeks spadł do +0,28: bez wymiany wody.

Wpływ stabilizatora: pH 7,4, twardość 200, zasadowość 80 mg/l, 24 °C. Bez stabilizatora SI = −0,30, czyli na granicy. Przy 90 mg/l stabilizatora kalkulator odejmuje 30 mg/l od zasadowości i wynik spada do −0,50.

Kiedy indeks ma znaczenie

Basen betonowy z płytkami i fugami. Agresywna woda rozpuszcza węglan wapnia: także ten z zaprawy. Tu warto liczyć indeks przy każdym większym teście.

Elektrolizer solny. Instrukcja Intex podaje, że przy twardej wodzie elektroda może wymagać okresowego ręcznego czyszczenia, i radzi oglądać ją raz w miesiącu. Gdy woda odkłada kamień, na elektrodzie przybywa go szybciej. Więcej w poradniku o chlorowaniu solą.

Pompa ciepła, grzałka, jacuzzi. Im cieplejsza woda, tym wyższy indeks (patrz tabela temperatur wyżej), więc kamień najłatwiej odkłada się tam, gdzie woda się nagrzewa: w wymienniku i przy grzałce. Instrukcja jacuzzi Intex wprost łączy za wysokie pH i zasadowość z osadzaniem kamienia i krótszym działaniem podgrzewacza.

Basen stelażowy z folią. Folia nie ma fug, więc indeks ma tu mniejsze znaczenie, ale nie dla pompy, armatury i ewentualnego wymiennika. Intex łączy za niskie pH i zasadowość z korozją metalowych części.

Jak poprawić indeks

Kolejność jest taka sama jak przy każdej korekcie wody: zasadowość, pH, twardość (według PHTA).

  • SI za wysoki: najprostszy krok to obniżenie pH do dolnej części zakresu 7,2–7,6 zalecanego przez PSSE w Kamieniu Pomorskim (Sanepid), ewentualnie także obniżenie zasadowości. Twardość obniżysz tylko, wymieniając część wody na miększą.
  • SI za niski: podnieś zasadowość wodorowęglanem sodu, doprowadź pH do zalecanego zakresu, a przy bardzo miękkiej wodzie podnieś też twardość wapniową chlorkiem wapnia.

Szczegóły korekt opisujemy w poradnikach zasadowość przed pH oraz twarda woda i biały osad.

Czego indeks nie powie

LSI to model, a nie pomiar. Współczynniki Tf i TDS są przybliżeniami z tabel, a testy paskowe mają własną niedokładność, dlatego w kalkulatorze oba współczynniki możesz edytować. Traktuj wynik jako kierunek („bardziej w stronę kamienia”, „bardziej w stronę korozji”), a nie jako liczbę z dokładnością do setnych. Kalkulator odtwarza cztery rozwiązane przykłady opublikowane przez Cayuga i PHTA: to potwierdza poprawność rachunku, ale nie dokładność Twojego testera.

Źródła

Policz to dla swojego basenu Indeks nasycenia Langeliera: czy woda w basenie jest agresywna, czy osadzająca