Jak policzyć pojemność oczka o nieregularnym kształcie
Pojemność oczka to pole lustra wody pomnożone przez średnią głębokość. Przy nieregularnym kształcie oba czynniki trzeba zmierzyć: pole z szerokości mierzonych co pół metra wzdłuż osi oczka, a głębokość jako średnią z kilku punktów rozłożonych po całym oczku, a nie z najgłębszego miejsca. Najpewniejszą kontrolą jest wodomierz przy napełnianiu.
Różnica nie jest kosmetyczna. Oczko z naszego przykładu ma 4316 l, ale gdy policzyć je „na oko”, jako prostokąt o głębokości najgłębszego punktu, wychodzi 10 560 l, czyli ponad dwa razy więcej. Dawka soli liczona na tę liczbę też byłaby ponad dwa razy za duża. Pomiary wpisujesz do kalkulatora pojemności oczka wodnego.
Krok 1. Pole lustra wody z szerokości
- Rozciągnij taśmę mierniczą wzdłuż najdłuższej osi oczka.
- Co 0,5 m zmierz szerokość w poprzek, prostopadle do taśmy, od brzegu do brzegu lustra wody, a nie folii.
- Dodaj wszystkie szerokości, przy czym dwie skrajne licz po połowie, i pomnóż sumę przez odstęp 0,5 m. To tak zwana metoda trapezów.
Przykład: oczko ma 4 m długości, a szerokości zmierzone co 0,5 m wynoszą: 0; 1,4; 2,0; 2,3; 2,4; 2,2; 1,9; 1,5; 0 m. Pole wynosi 6,85 m². Dla porównania: prostokąt opisany na tym oczku (4 × 2,4 m) ma 9,6 m², a elipsa o tych samych osiach 7,54 m².
Im gęściej mierzysz, tym dokładniejszy wynik. Przy bardzo pofalowanym brzegu zmniejsz odstęp do 25 cm.
Krok 2. Średnia głębokość z kilku punktów
Zmierz głębokość łatą w co najmniej pięciu miejscach rozłożonych po całym lustrze: w strefie bagiennej, na półce, na skarpie i w najgłębszej części. W przykładzie wyszło: 0,2; 0,45; 0,8; 1,1 i 0,6 m. Średnia to 0,63 m.
Średnia arytmetyczna jest miarodajna tylko wtedy, gdy każdy punkt odpowiada podobnej części powierzchni. Jeśli połowę oczka zajmuje płytka półka, a Ty zmierzysz ją raz, a głęboką część cztery razy, średnia wyjdzie zawyżona. Wtedy lepiej policzyć każdą strefę osobno i dodać wyniki. Jak podzielić oczko na strefy, pokazujemy w poradniku Strefy głębokości w oczku.
Krok 3. Pięć sposobów, pięć wyników
Kalkulator mnoży pole przez średnią głębokość. Oto jak zmienia się wynik dla tego samego oczka w zależności od tego, co wpiszesz:
| Sposób liczenia | Pole | Głębokość | Pojemność |
|---|---|---|---|
| Prostokąt 4 × 2,4 m, najgłębszy punkt | 9,6 m² | 1,1 m | 10 560 l |
| Pole z pomiaru szerokości, najgłębszy punkt | 6,85 m² | 1,1 m | 7535 l |
| Prostokąt 4 × 2,4 m, średnia z 5 punktów | 9,6 m² | 0,63 m | 6048 l |
| Elipsa 4 × 2,4 m, średnia z 5 punktów | 7,54 m² | 0,63 m | 4750 l |
| Pole z pomiaru szerokości, średnia z 5 punktów | 6,85 m² | 0,63 m | 4316 l |
Najczęstszy błąd to przyjęcie głębokości z najgłębszego miejsca. Oczko ze strefą bagienną i półkami ma średnią głębokość wyraźnie mniejszą od maksymalnej: w przykładzie 0,63 m wobec 1,1 m. Drugi błąd to prostokąt zamiast rzeczywistego obrysu. Elipsa jest bliżej prawdy, ale tylko wtedy, gdy oczko rzeczywiście ma kształt zbliżony do owalu.
Czego nie odejmować? Folii i podsypki pod nią nie liczysz, bo mierzysz wodę, a nie wykop. Duże kamienie leżące w wodzie możesz odjąć tak jak w akwarium: zmierz ich objętość w wiadrze z podziałką (tyle, ile wody wyprą) albo pomiń je, jeśli są małe w porównaniu z oczkiem. Kosze z roślinami też wypierają wodę. Przy małym oczku warto to uwzględnić.
Krok 4. Sprawdź wodomierzem
Pomiar taśmą zawsze coś upraszcza: skarpy nie są proste, a folia układa się inaczej niż na projekcie. Jeśli napełniasz oczko z sieci, spisz stan wodomierza przed napełnianiem i po nim. Różnicę w metrach sześciennych pomnóż przez 1000, a dostaniesz litry. Jeśli masz podlicznik ogrodowy, zrób to samo na nim. Kamienie i kosze z roślinami, które stały w oczku przed napełnianiem, są już wtedy uwzględnione, bo wypierają wodę, której nie trzeba było wlać.
Pole sprawdzisz przy każdym uzupełnianiu wody. Warstwa 1 cm na 1 m² to 10 litrów. Jeśli podniesienie poziomu o 1 cm wymaga 68,5 l z wodomierza, lustro ma 6,85 m², tak jak w przykładzie.
Po co Ci dokładna pojemność
Od pojemności zależą: przepływ pompy, dawka soli, dawka leku zleconego przez lekarza weterynarii i obciążenie filtra. Błąd pojemności przenosi się na każdą z tych liczb w tej samej proporcji. Jak dobrać pompę do policzonej pojemności, opisujemy w poradniku Pompa do oczka: przepływ, wysokość i długość węża.
Zapisz wynik razem z datą i metodą. Po przebudowie, pogłębieniu strefy albo wymianie folii policz pojemność od nowa.
Policz swoje oczko w kalkulatorze pojemności oczka wodnego: wpisz pole z szerokości i kilka zmierzonych głębokości. Samo pole lustra wody przyda się też przy formalnościach: sprawdź, czy Twoje oczko wymaga pozwolenia lub zgłoszenia.