Ile wody odparowuje z oczka latem: zmierz zamiast zgadywać

Ile wody odparowuje z Twojego oczka, powie Ci linijka, a nie tabela: zaznacz poziom, odczekaj tydzień bez dolewania i zmierz spadek. Każdy milimetr spadku na każdym metrze kwadratowym lustra wody to dokładnie jeden litr: to wynika z definicji litra, a nie z modelu. Przykład: oczko o powierzchni 12 m², które przez suchy tydzień straciło 21 mm, traci 3 mm na dobę. To 36 l dziennie i 1080 l, czyli 1,08 m³, w miesiącu.

Swój pomiar przeliczysz w kalkulatorze parowania z oczka. Kalkulator poda litry na dobę i na miesiąc oraz koszt dolewania przy cenie wody, którą wpiszesz.

Dlaczego nie podajemy „normy” parowania

Parowanie z oczka zależy od nasłonecznienia, wiatru, wilgotności powietrza, temperatury wody i cienia drzew. Mocno zmienia je też to, co sam zbudowałeś: kaskada, strumyk albo fontanna rozpryskują wodę i znacznie zwiększają jej kontakt z powietrzem. Nie znaleźliśmy źródła, które przeliczałoby dane klimatyczne na parowanie z małego oczka ogrodowego z kaskadą. Zamiast wymyślać współczynnik, liczymy z Twojego pomiaru. Tak samo robimy przy dolewce w akwarium morskim: więcej w poradniku Dolewka: ile wody odparowuje i dlaczego zasolenie rośnie.

Tydzień z linijką krok po kroku

1. Wybierz tydzień, na który prognoza nie zapowiada deszczu. Wtedy spadek poziomu to samo parowanie: o ile nie ma przecieku (o tym niżej).
2. Wyłącz automatyczne dolewanie, jeśli je masz, i przez cały pomiar nie uzupełniaj wody.
3. Wbij przy brzegu pręt albo listwę i zaznacz na niej poziom wody markerem lub taśmą. Może to być też stały kamień brzegowy albo ścianka kaskady.
4. Zapisz datę i godzinę.
5. Po siedmiu dniach, o tej samej porze, zmierz linijką odległość od znaku do lustra wody. Mierz w bezwietrznej chwili, kiedy woda nie faluje.
6. Zmierz powierzchnię lustra wody. Dla prostokąta to długość razy szerokość; kształt nieregularny rozbij na prostokąty i trójkąty albo skorzystaj z kalkulatora pojemności oczka i poradnika Jak policzyć pojemność oczka o nieregularnym kształcie.
7. W kalkulatorze wpisz powierzchnię lustra wody, spadek poziomu w milimetrach i liczbę dni pomiaru. Pole „Deszcz do bilansu (mm)” zostaw na zero.

Jeden tydzień to jeden wynik. Upalny, wietrzny tydzień w lipcu zwykle da więcej niż pochmurny tydzień we wrześniu. Jeśli chcesz wiedzieć, ile wody dolewasz przez cały sezon, powtórz pomiar w kilku miesiącach.

A jeśli w tym tygodniu padało?

Deszcz dolewa wody. Każdy milimetr opadu, który spadnie na lustro wody, podnosi poziom oczka o milimetr, a spływ z rabat czy rynny może dodać jeszcze więcej. Dlatego po deszczowym tygodniu linijka pokazuje mniej, niż wyparowało. Samo parowanie to spadek poziomu plus opad.

Opad zmierzysz prostym deszczomierzem: może nim być każdy pojemnik o pionowych ściankach i płaskim dnie, postawiony w otwartym miejscu przy oczku. Wysokość wody w nim, w milimetrach, to opad.

Przykład: linijka pokazała 14 mm spadku, deszczomierz 7 mm opadu. Wyparowało 21 mm: tyle samo co w suchym tygodniu z początku tego tekstu. Dolać musisz jednak tylko tyle, ile pokazuje linijka: przy 12 m² to 24 l na dobę zamiast 36 l. W kalkulatorze wpisz jako parowanie 21 mm (spadek plus opad), a jako deszcz do bilansu: 7 mm. Wynik pokaże właśnie te 24 l na dobę do dolania.

Jeśli chcesz poznać samo parowanie, najprościej powtórzyć pomiar w suchym tygodniu. Spływ z otoczenia trudno zmierzyć, a wtedy w ogóle nie trzeba go uwzględniać.

Parowanie czy przeciek: test wiadra

Z samej linijki nie odróżnisz parowania od przecieku. Pomoże test wiadra:

• Napełnij wiadro wodą z oczka i postaw je na płytkiej półce w oczku albo tuż obok, w tym samym słońcu i na tym samym wietrze.
• Zaznacz poziom wody w wiadrze i w oczku tego samego dnia.
• Po kilku dniach porównaj spadki. Wiadro traci wodę tylko przez parowanie.

Jeśli oczko straciło wyraźnie więcej niż wiadro, szukaj przecieku. Sprawdź brzegi, gdzie folia mogła się obsunąć poniżej lustra wody, okolice kaskady i strumyka, przejścia węży i złącza. Sprawdź też, czy ziemia, korzenie albo mata brzegowa nie stykają się z wodą ponad krawędzią folii: wtedy działają jak knot i wyciągają wodę na zewnątrz.

Co zostaje w oczku, kiedy woda paruje

Paruje tylko woda. Wszystko, co było w niej rozpuszczone: wapń, magnez, azotany, a także sól, jeśli ją dodawałeś: zostaje w oczku. Dolewając kranówkę, dokładasz kolejną porcję soli mineralnych. Przy dużym parowaniu twardość wody w oczku może więc rosnąć z tygodnia na tydzień, nawet jeśli nic nie dosypujesz. Warto ją co jakiś czas zmierzyć zestawem do GH i KH.

Za dolewaną wodę płacisz. Weźmy przykładową cenę z Torunia: woda i ścieki razem 12,59 zł/m³. Przy niej 1,08 m³ miesięcznie kosztuje 13,60 zł. Z podlicznikiem ogrodowym, gdy płacisz tylko za wodę po 5,01 zł/m³, jest to 5,41 zł. Każda gmina ma własną taryfę, więc wpisz swoją. Szczegóły znajdziesz w poradniku Podlicznik ogrodowy a dolewanie wody do oczka.

Plan na najbliższy suchy tydzień: wbij przy brzegu listwę, zaznacz poziom wody, postaw obok wiadro z wodą z oczka i nie dolewaj niczego przez siedem dni. Potem wpisz spadek i powierzchnię do kalkulatora parowania z oczka. Wynik w milimetrach na dobę przyda się też w kalkulatorze deszczówki do oczka: pokaże, czy przeciętny deszcz w Twoim województwie pokryje letnie parowanie.