Dolewka: ile wody odparowuje i dlaczego zasolenie rośnie

Z akwarium odparowuje czysta woda: sól, wapń i wszystko inne, co jest w niej rozpuszczone, zostaje. Dlatego bez dolewki zasolenie rośnie. Ubytku wody nie da się dobrze przewidzieć, ale można go zmierzyć: spadek poziomu o 1 mm na powierzchni 1 m² to dokładnie 1 litr. W akwarium 80 × 35 × 40 cm z szybą 6 mm lustro wody ma 0,266 m², więc spadek o 3 mm na dobę oznacza 0,8 l wody dziennie i 5,6 l tygodniowo.

Kalkulator dolewki i odparowania przeliczy milimetry na litry i pokaże, jak zmienia się zasolenie.

1 mm na 1 m² to 1 litr

To nie przybliżenie ani współczynnik, tylko definicja litra: 1 m² × 1 mm = 1 dm³. Dlatego kalkulator nie próbuje zgadywać parowania z modelu klimatycznego. Ile odparowuje Twój zbiornik, zależy od temperatury wody i powietrza, wilgotności w mieszkaniu, pokrywy, wentylatora, oświetlenia i ruchu wody przy powierzchni. Żaden model nie zna Twojego pokoju: linijka i marker owszem.

Wynik zmienia się też wraz z porą roku. Zimą, przy włączonych kaloryferach, powietrze w bloku bywa suche, a latem warunki są zupełnie inne. Pomiar sprzed pół roku może być już nieaktualny, więc co jakiś czas go powtarzaj.

Powierzchnię lustra wody policzysz z wymiarów wewnętrznych: długość × szerokość wnętrza. Poda ją też kalkulator litrażu netto: w wyniku znajdziesz powierzchnię lustra w m².

Jak zmierzyć odparowanie

1. Przy pracujących pompach zaznacz poziom wody markerem albo paskiem taśmy malarskiej na szybie.
2. Przez dobę albo dwie nie dolewaj niczego. Jeśli masz automatyczną dolewkę, wyłącz ją na czas pomiaru.
3. Zmierz linijką, o ile milimetrów obniżył się poziom, i zapisz, ile godzin minęło.
4. Nie mierz w dniu podmiany ani wtedy, gdy wyłączałeś pompy.

Mierz w tym zbiorniku, w którym poziom faktycznie opada. W systemie z sumpem to zwykle komora pompy powrotnej, a nie akwarium główne: wyjaśniamy to w poradniku o automatycznej dolewce (ATO).

Parowanie czy przeciek?

Pomiar linijką odpowiada też na pytanie, które może sporo kosztować: czy woda paruje, czy gdzieś ucieka. Parowanie zmienia się razem z warunkami w pokoju. Po zdjęciu pokrywy albo włączeniu wentylatora rośnie, po przykryciu zbiornika maleje, a do tego reaguje na temperaturę i wilgotność powietrza. Przeciek na te zmiany nie reaguje.

Mierz więc spadek przez kilka kolejnych dni i zapisuj wyniki razem z warunkami. Jeśli ubytek jest mniej więcej taki sam niezależnie od tego, co zmieniasz, obejrzyj uszczelnienia, węże filtra i podłogę pod szafką. Dotyczy to zarówno akwarium morskiego, jak i słodkowodnego.

Dlaczego zasolenie rośnie

Sól nie odparowuje, więc ta sama ilość soli zostaje w coraz mniejszej ilości wody. Weźmy akwarium o litrażu netto 83,3 l, z zasoleniem 35 i odparowaniem 0,8 l na dobę:

• po jednej dobie bez dolewki zasolenie rośnie do 35,34;
• po tygodniu bez dolewki (na przykład w czasie wyjazdu), przy takim samym parowaniu każdego dnia: do 37,52.

Im mniejszy litraż, tym mocniej ta sama ilość odparowanej wody zmienia zasolenie. W małym zbiorniku każdy dzień bez dolewki widać wyraźniej: piszemy o tym w poradniku o stabilności nano reefa.

Czym dolewać

W akwarium morskim: wyłącznie wodą RO albo demineralizowaną, bez soli. Dolewanie wody morskiej podnosiłoby zasolenie przy każdym uzupełnieniu, bo dokładałbyś sól, której nic nie zabrało. Słoną wodą robisz podmiany, słodką: dolewkę.

W akwarium słodkowodnym działa ten sam mechanizm, tylko zamiast soli rośnie twardość. Jeśli odparowaną wodę uzupełniasz twardą kranówką, każda dolewka wnosi nowe minerały, a parowanie ich nie zabiera. Między podmianami GH i KH mogą więc powoli rosnąć. Dolewka wodą RO albo mieszanką RO z kranówką ten efekt ogranicza.

Dolewka utrzymuje poziom, nie zasolenie

Jeśli masz odpieniacz, pamiętaj, że w jego kubku ląduje woda morska. Przy każdym opróżnieniu kubka z systemu ubywa trochę soli, więc zasolenie może powoli spadać mimo poprawnej dolewki. Dlatego co jakiś czas mierz zasolenie skalibrowanym przyrządem: sam stały poziom wody nie mówi nic o tym, w którą stronę zmienia się zasolenie.

Jeśli w akwarium są korale twarde, przydacznie albo koniki morskie, zadbaj też o dokumenty. To gatunki z załącznika B rozporządzenia (WE) nr 338/97 (CITES): przy zakupie w UE zachowaj fakturę jako dowód legalnego nabycia. Więcej w poradniku CITES i dokumenty w UE.

Policz swój przypadek w kalkulatorze dolewki i odparowania: wpisz powierzchnię lustra wody, zmierzony spadek i czas pomiaru, a dostaniesz litry na dobę, na tydzień i na miesiąc oraz zasolenie po dobie bez dolewki.