Urlop rodzicielski dla ojca: 9 tygodni i ile jest płatny

Każdy z rodziców ma w urlopie rodzicielskim 9 tygodni zarezerwowanych tylko dla siebie. Jeśli ojciec ich nie wykorzysta, przepadają, bo nie można ich przekazać matce. Za ten czas przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 70% podstawy, a pracodawca musi udzielić urlopu, jeśli wniosek trafi do niego co najmniej 21 dni wcześniej.

Skąd się bierze 9 tygodni

Urlop rodzicielski trwa do 41 tygodni przy jednym dziecku i do 43 tygodni przy porodzie mnogim (art. 182¹a § 1 Kodeksu pracy). To pula wspólna dla obojga rodziców, ale każdemu z nich przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni z tej puli i tego prawa nie można przenieść na drugiego rodzica (art. 182¹a § 4). Przy jednym dziecku matka sama wykorzysta więc najwyżej 32 tygodnie rodzicielskiego, a 9 tygodni czeka na ojca.

Ojciec może wziąć także więcej niż 9 tygodni, jeśli matka zostawi mu część swojej puli. Skorzystanie z co najmniej 9 tygodni oznacza wykorzystanie tej wyłącznej części (art. 182¹a § 5). Oboje rodzice mogą też być na urlopie rodzicielskim w tym samym czasie, ale razem nie przekroczą 41 albo 43 tygodni (art. 182¹a § 6).

Tydzień urlopu to 7 dni kalendarzowych (art. 183¹ § 1 w zw. z art. 182¹g), więc 9 tygodni to 63 dni, razem z sobotami i niedzielami.

Do kiedy i w ilu częściach

Urlop rodzicielski bierze się jednorazowo albo w najwyżej 5 częściach, nie później niż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat (art. 182¹c). Dla dziecka urodzonego w 2026 r. ostatni możliwy dzień to 31.12.2032 r.

Liczbę części ustala się według liczby złożonych wniosków (art. 182¹d § 2), więc trzy wnioski po 3 tygodnie to już trzy części z pięciu.

Wniosek: 21 dni wcześniej i bez odmowy

Wniosek składasz w postaci papierowej albo elektronicznej co najmniej 21 dni przed pierwszym dniem urlopu (art. 182¹d § 1). Pracodawca jest obowiązany go uwzględnić, więc nie może odmówić, jeśli wniosek złożono w terminie.

Od dnia złożenia wniosku do końca urlopu pracodawca nie może wypowiedzieć umowy ani jej rozwiązać, poza wyjątkami z art. 177 Kodeksu pracy, np. gdy są przyczyny do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, a reprezentujący go związek zawodowy wyrazi na to zgodę. Jeśli złożysz wniosek wcześniej niż 21 dni przed urlopem, ochrona zaczyna się 21 dni przed jego rozpoczęciem (art. 177 § 1¹).

Ile wynosi zasiłek

Za urlop rodzicielski przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 70% podstawy (art. 31 ust. 2 ustawy zasiłkowej). Tak jest także wtedy, gdy matka wybrała wariant 81,5%: część zarezerwowana dla drugiego rodzica jest zawsze płatna 70% (art. 31 ust. 3f). Podstawą jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy kalendarzowych (art. 36 ust. 1 w zw. z art. 47), pomniejszone o składki emerytalną, rentową i chorobową, które finansuje pracownik. Zasiłek przysługuje za każdy dzień urlopu, także wolny od pracy (art. 11 ust. 4 w zw. z art. 31 ust. 5).

Przykład według parametrów na 2026 r. Założenia: umowa o pracę, pełny etat, stała pensja 8000 zł brutto przez ostatnie 12 miesięcy.

Zasiłek za 9 tygodni rodzicielskiego to ta miesięczna kwota przeliczona na 63 dni urlopu, czyli nieco ponad dwa miesiące. Wszystkie kwoty są brutto.

Urlop ojcowski to coś innego

Urlop ojcowski to osobne 2 tygodnie tylko dla ojca, do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy (art. 182³ § 1). Można go wziąć jednorazowo albo w 2 częściach, z których żadna nie jest krótsza niż tydzień (art. 182³ § 1¹). Wniosek składasz co najmniej 7 dni wcześniej (art. 182³ § 2), a zasiłek wynosi 100% podstawy (art. 31 ust. 1 ustawy zasiłkowej).

Potoczne słowo „tacierzyński” bywa używane dla obu urlopów, dlatego warto je rozróżniać. Ojcowski i 9 tygodni rodzicielskiego się sumują: razem 11 tygodni, których matka nie może przejąć.

Gdy matka nie pracuje albo ojciec ma JDG

Przepisy o 9 tygodniach dotyczą pracowników, którzy są rodzicami dziecka. Kodeks pracy nie rozstrzyga wprost, ile tygodni rodzicielskiego może wziąć ojciec, gdy matka nie ma umowy o pracę ani ubezpieczenia chorobowego. Ustawa zasiłkowa zakłada jednak taką sytuację: zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego pobierany przez ojca, gdy matka nie jest objęta ubezpieczeniem chorobowym, finansuje budżet państwa (art. 31 ust. 3h). Liczbę tygodni w takiej sytuacji potwierdź u pracodawcy i w ZUS przed złożeniem wniosku.

Przy JDG nie bierzesz urlopu od pracodawcy, ale możesz mieć prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu (art. 29a ust. 3 ustawy zasiłkowej). Warunkiem jest dobrowolne ubezpieczenie chorobowe (art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a podstawę liczy się z przychodu, od którego płacisz składkę chorobową (art. 48 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Szczegóły sprawdź w ZUS.

Swoją podstawę i miesięczną kwotę 70% policzysz w kalkulatorze zasiłku macierzyńskiego: wpisz przeciętne wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy. Kalkulator pokazuje zasiłek matki, ale miesięczna kwota za urlop rodzicielski jest taka sama dla ojca z tą samą podstawą.