Ile ryb i sałaty da akwaponika: realne liczby bez obietnic
Przyrost ryb w akwaponice to pasza, którą wsypiesz, podzielona przez współczynnik wykorzystania paszy (FCR). Plon warzyw to zbiór z metra kwadratowego w jednym cyklu razy liczba cykli w roku, a te liczby znasz tylko Ty, z własnych zapisków. Wszystko ponad to jest obietnicą.
Kalkulator plonów akwaponiki liczy fizyczną górną granicę: ile kilogramów ryb może przybyć z paszy przy danym FCR. Nie liczy, ile zostanie po padnięciach, chorobach czy awarii pompy. Wszystkie wyniki dotyczą systemu na własny użytek.
Ryby: pasza ÷ FCR
Rachunek ma trzy kroki:
- Pasza na rok = powierzchnia uprawy × dawka paszy na m² na dobę × 365 dni.
- Przyrost ryb = pasza ÷ FCR.
- Liczba ryb = przyrost ÷ przyrost jednej ryby (masa przy odłowie minus masa przy wpuszczeniu).
Przykład z kalkulatora: 2 m² uprawy, 60 g paszy na m² na dobę i FCR 1,7.
- Pasza na rok: 43,8 kg.
- Przyrost ryb: 25,8 kg.
- Jeśli każda ryba ma w systemie przybrać 500 g, wychodzi ok. 52 ryby.
Przy górnej granicy zakresu, 100 g/m² na dobę, ta sama powierzchnia przyjmie 73 kg paszy rocznie, co daje 42,9 kg przyrostu ryb, czyli 86 ryb po 500 g przyrostu.
FCR 1,7 to wartość, którą SRAC 454 podaje dla tilapii w systemie University of the Virgin Islands. Dla karpia czy suma afrykańskiego weź FCR z karty paszy. Gdzie go znaleźć i jak zmierzyć własny, wyjaśnia poradnik FCR: ile paszy na kilogram ryby.
Dlaczego to górna granica
Kalkulator zakłada, że:
- karmisz przez cały rok, 365 dni, tą samą dawką na m². Jeśli system na działce pracuje pół roku, wynik maleje w tej samej proporcji (jak to wpisać: niżej);
- każdy gram paszy zostaje zjedzony, a nie opada na dno;
- żadna ryba nie pada. Pasza zjedzona przez rybę, która potem padła, nie daje przyrostu w odłowie;
- FCR jest stały. W praktyce zmienia się wraz z temperaturą wody, wielkością ryb i jakością paszy.
W prawdziwym systemie odstępstwo od każdego z tych założeń działa w jedną stronę: obniża wynik. Wynik czytaj więc jako „nie więcej niż”, a nie „tyle będzie”.
Kalkulator nie ma osobnego pola na liczbę dni karmienia. Jeśli pełną dawkę podajesz tylko przez część roku, wpisz dawkę uśrednioną na cały rok: dawka × liczba miesięcy karmienia ÷ 12. Przykład: 60 g/m² przez 6 miesięcy to średnio 30 g/m² w skali roku. Dla 2 m² kalkulator pokaże wtedy 21,9 kg paszy i 12,9 kg przyrostu ryb, czyli dokładnie połowę wyniku całorocznego.
Warzywa: tylko z Twoich danych
Plon warzyw kalkulator liczy tak: powierzchnia × plon z m² w jednym cyklu × liczba cykli w roku. Nie podajemy wartości domyślnej, bo nie mamy źródła, które pasowałoby do Twoich warunków. Plon sałaty zależy od odmiany, gęstości sadzenia, światła, temperatury i pory roku. Zimą w pomieszczeniu będzie zupełnie inny niż latem na działce.
Własną liczbę zdobędziesz tak:
- Zważ zbiór z jednego koryta w jednym cyklu.
- Podziel go przez powierzchnię tego koryta.
- Zapisz datę posadzenia i zbioru. Z tego wyjdzie długość cyklu, a z niej liczba cykli w sezonie.
Waż to, co naprawdę trafia do kuchni, czyli po usunięciu korzeni i zniszczonych liści. Po dwóch–trzech cyklach masz liczbę, która coś znaczy. Po jednym: ciekawostkę.
Proporcja wyznacza oba plony naraz
Ryby i rośliny nie są od siebie niezależne. Dawka paszy na m² (60–100 g na dobę według SRAC 454) wiąże jedno z drugim. Więcej paszy to więcej ryb, ale też więcej roślin, które muszą pobrać azotany. Jeśli na tej samej powierzchni chcesz wyhodować więcej ryb, wychodzisz poza zakres i ryzykujesz nagromadzenie soli w wodzie. Jak dobrać tę proporcję, pokazujemy w poradniku o proporcji ryb do roślin.
Plon to nie przychód
Kalkulator podaje kilogramy, a nie złotówki. Nie liczy kosztu paszy, prądu, narybku ani Twojego czasu. Jeśli chcesz wiedzieć, ile kosztuje Cię kilogram własnej ryby, zapisuj koszty tak samo jak plony: każdy worek paszy, stan licznika prądu na początku i na końcu sezonu, cenę narybku. Dopiero z tych zapisków wyjdzie liczba, której nie da się wziąć z żadnej tabeli.
Kalkulator nie zakłada też sprzedaży: liczymy wyłącznie na własny użytek. Wprowadzenie ryb czy warzyw do obrotu wiąże się z rejestracją oraz wymaganiami sanitarnymi i weterynaryjnymi: więcej w poradniku o sprzedaży z akwaponiki.
Źródło wartości FCR i dawek paszy, z adresem publikacji, znajdziesz w źródłach.
Policz swój przypadek w kalkulatorze plonów akwaponiki: wpisz powierzchnię, dawkę paszy, FCR z karty paszy i własny plon warzyw z m².