Szkło float, „optiwhite” czy hartowane: które do akwarium
Akwaria klei się zwykle ze szkła float, czyli zwykłego szkła płaskiego, takiego jak w oknach. „Optiwhite” to potoczna nazwa szkła niskożelazowego: to też float, tylko z mniejszą ilością żelaza, dzięki czemu jest bardziej przejrzyste i nie ma zielonkawego odcienia. Szkło hartowane jest wytrzymalsze na zginanie, ale po hartowaniu nie da się go przyciąć ani nawiercić, a gdy pęknie, rozsypuje się w całości na drobne kawałki.
Kalkulator grubości szkła akwarium liczy wyłącznie szkło float: zwykłe i niskożelazowe. Poniżej wyjaśniamy, skąd to ograniczenie i co oznacza, gdy zamawiasz szyby albo gotowy zbiornik.
Float: szkło, od którego zaczyna się każde obliczenie
Nazwa pochodzi od sposobu produkcji: roztopione szkło rozlewa się po kąpieli z ciekłej cyny i „pływa” po niej, więc tafla wychodzi równa i gładka. Wymagania dla tego wyrobu opisuje norma PN-EN 572-2 „Szkło float”. Jest płatna, więc jej nie cytujemy, ale jej status sprawdzisz w katalogu PKN: link znajdziesz w źródłach.
Dla akwarysty liczą się dwie cechy floatu:
- Wytrzymałość zależy od czasu obciążenia. Charakterystyczna wytrzymałość szkła float na zginanie to 45 MPa, ale to wynik krótkiego testu. Woda stoi w akwarium latami, a pod stałym obciążeniem szkło słabnie. Według projektu normy prEN 16612, opisanego w raporcie JRC Komisji Europejskiej, wytrzymałość obliczeniowa dla obciążenia stałego wynosi 7,25 MPa. Tej liczby używa nasz kalkulator.
- Masa jest przewidywalna. Metr kwadratowy szkła o grubości 1 mm waży 2,5 kg. Pięć szyb akwarium 80 × 35 × 40 cm to 1,2 m² szkła: przy grubości 6 mm waży ono 18 kg, przy 8 mm: 24 kg. Całość policzysz w kalkulatorze wagi akwarium.
Kalkulator grubości zaokrągla wynik zawsze w górę, do najbliższej grubości handlowej: 4, 5, 6, 8, 10, 12, 15 lub 19 mm.
„Optiwhite”, czyli szkło niskożelazowe
Słowo „optiwhite” to nazwa handlowa jednego z producentów, która w sklepach akwarystycznych przyjęła się jako nazwa całej grupy. Inni producenci sprzedają podobne szkło pod własnymi nazwami. Chodzi zawsze o to samo: szkło float z obniżoną zawartością tlenku żelaza.
Żelazo nadaje zwykłemu szkłu zielonkawy odcień. Najlepiej widać go na krawędzi tafli i wtedy, gdy patrzysz przez grubą szybę albo wzdłuż całego zbiornika, czyli przez dwie boczne szyby naraz. Im grubsze szkło, tym mocniejsza zieleń. W szkle niskożelazowym ten efekt jest dużo słabszy, więc kolory roślin i ryb wyglądają naturalniej.
Pod względem wytrzymałości kalkulator traktuje szkło niskożelazowe tak samo jak zwykły float: to ten sam proces produkcji i ten sam współczynnik profilu powierzchni (ksp = 1,0 dla szkła float). Jeśli producent Twojego szkła podaje w karcie technicznej inne wartości, liczy się jego karta. O różnicę w cenie zapytaj szklarza: cen nie podajemy.
Szkło hartowane i klejone: tych kalkulator nie liczy
Szkło hartowane powstaje przez podgrzanie gotowej tafli i gwałtowne schłodzenie jej powierzchni. Powierzchnia zostaje trwale ściśnięta, więc szyba znosi większe zginanie niż zwykły float. Przy akwarium ma to trzy konsekwencje:
- Wszystkie otwory i cięcia robi się przed hartowaniem. Po hartowaniu szkła nie przytniesz, nie nawiercisz i nie zeszlifujesz: pęknie. Otwór na przelew do sumpa trzeba zaplanować, zanim szyba trafi do pieca.
- Pęknięcie jest całkowite. Uszkodzona tafla hartowana rozpada się w całości na drobne, tępe kawałki. W oknie to zaleta, w akwarium oznacza to, że cała szyba znika naraz.
- Liczy się je z inną wytrzymałością obliczeniową. W naszych źródłach mamy tylko wartości dla szkła odprężonego (float), więc szyby hartowanej kalkulator nie policzy.
Szkło klejone (laminowane) to dwie lub więcej tafli połączonych folią. Gdy jedna tafla pęknie, folia trzyma całość na miejscu. Nośność takiego pakietu zależy od rodzaju folii i od tego, jak tafle ze sobą współpracują: tego również nie liczymy. Oba rodzaje szkła mają w akwarystyce swoje miejsce, ale tylko według projektu producenta albo szklarza.
Rysa i krawędź: czego nie widać w obliczeniach
Szkło pęka od wad powierzchni. Rysa, odprysk na krawędzi albo nieobrobiony brzeg to miejsca, od których zaczyna się pęknięcie, i żadne obliczenie grubości tego nie uwzględnia. Kalkulator zakłada szybę bez uszkodzeń, z obrobionymi krawędziami. W praktyce:
- nie czyść szyb skrobakiem, pod którym mogło utknąć ziarnko żwiru;
- szyba z odzysku może mieć uszkodzenia, których nie widać gołym okiem: do nowego zbiornika bierz szkło, którego historię znasz;
- rysę na pracującym akwarium pokaż producentowi albo szklarzowi, zanim zdecydujesz, co dalej.
Co z tego wynika, gdy zamawiasz szyby
Przykład: przednia szyba o długości 80 cm przy 38 cm słupa wody. Kalkulator liczy ciśnienie przy dnie 3,73 kPa, wylicza 6,79 mm i zaokrągla do 8 mm szkła float. Jeśli dołożysz własny współczynnik bezpieczeństwa 1,5, wynik rośnie do 8,31 mm, czyli do 10 mm. Ta sama grubość dotyczy szkła niskożelazowego. Na szkło hartowane czy klejone tej liczby nie przenoś: to inne materiały.
Z wynikiem idź do szklarza albo producenta i zapytaj: z jakiego szkła będzie zbiornik, jak zostaną obrobione krawędzie, jakiej grubości będzie dno i czy przewidziano wzmocnienia. Polskiej normy dla akwariów nie ma; producenci powołują się na niemiecką normę DIN 32622, której nie przytaczamy. Dlaczego różne kalkulatory podają różne grubości, wyjaśniamy w poradniku o różnicach między kalkulatorami, a samą metodę: w tekście o DIN 32622 i teorii płyt.
Policz swoją szybę w kalkulatorze grubości szkła akwarium i zabierz wynik na rozmowę ze szklarzem.