Sole nawozowe: ile ppm daje jeden gram

W 100 l wody gram saletry potasowej (KNO₃) daje 6,13 ppm NO₃ i 3,87 ppm K, gram diwodorofosforanu potasu (KH₂PO₄): 6,979 ppm PO₄ i 2,87 ppm K, gram siarczanu potasu (K₂SO₄): 4,49 ppm K, a gram siedmiowodnego siarczanu magnezu, czyli soli Epsom: 0,99 ppm Mg. Przy innym litrażu wynik zmienia się odwrotnie proporcjonalnie: w dwa razy mniejszej ilości wody ten sam gram daje dwa razy więcej ppm.

Dla swojego akwarium policz to w kalkulatorze ppm soli nawozowych. Wpisuj litraż netto, bo gram soli rozpuszcza się w wodzie, a nie w litrażu podanym na pudełku.

Tabela: 1 g soli w 100 l wody

100 l to litraż umowny, wygodny do przeliczeń. Twoje akwarium ma inny i to jego litraż netto wpisujesz do kalkulatora.

Zwróć uwagę na potas. Wnoszą go trzy sole z czterech, więc jeśli dawkujesz saletrę i fosforan, część potasu dostajesz „przy okazji”. Kto liczy dawkę siarczanu potasu na cały docelowy poziom, bez odjęcia tej części, doda więcej potasu, niż zamierzał.

Skąd te liczby

W każdej soli tylko część masy przypada na jon, który Cię interesuje. Udział liczysz z mas atomowych IUPAC/CIAAW (źródła). Dla saletry potasowej:

• masa molowa KNO₃ to 101,102 g/mol, z czego NO₃ to 62,004 g/mol, więc udział wynosi 0,6133;
• czyli 1 g saletry zawiera 613,3 mg NO₃;
• po rozpuszczeniu w 100 l to 6,13 mg/l, czyli 6,13 ppm.

Ostatni krok opiera się na tym, że w wodzie słodkiej 1 ppm = 1 mg/l, bo litr wody waży ok. 1 kg. W wodzie morskiej różnica między ppm a mg/l przekracza 2%, ale sole z tej tabeli dozuje się w akwarium słodkowodnym z roślinami.

Tak samo liczysz pozostałe sole. Udział PO₄ w KH₂PO₄ to 69,79%, potasu w K₂SO₄: 44,88%, a magnezu w soli Epsom tylko 9,86%, bo większość masy tej soli to siarczan i woda krystalizacyjna.

Jak przeliczyć na swój litraż

ppm = gramy × udział jonu × 1000 ÷ litraż netto (l)

Weźmy akwarium 80 × 35 × 40 cm sprzedawane jako „112 l”. Przy szybie 6 mm, 2 cm zapasu do krawędzi, 5 cm podłoża i 3 l kamieni mieści ono 83,3 l wody netto. Ten sam gram KNO₃ daje w nim 7,36 ppm NO₃ i 4,64 ppm K. Gdybyś podzielił przez 112 l z pudełka, wyszłoby 5,48 ppm NO₃, a w wodzie miałbyś o 34% więcej, niż sądzisz.

Pozostałe sole w tym samym akwarium: 1 g KH₂PO₄ to 8,378 ppm PO₄ i 3,45 ppm K, 1 g K₂SO₄ to 5,39 ppm K, a 1 g soli Epsom: 1,18 ppm Mg.

Kiedy dozujesz kilka soli naraz, ppm tego samego jonu się sumują. Gram KNO₃ i gram KH₂PO₄ wsypane razem do 83,3 l wody dają 8,09 ppm potasu: 4,64 ppm z saletry i 3,45 ppm z fosforanu. Kalkulator liczy każdą sól osobno, więc przy mieszance dodaj wyniki dla tego samego jonu.

Pamiętaj też, że liczby z tabeli to przyrost, a nie stężenie końcowe. Do tego, co dodajesz, dochodzi to, co już jest w wodzie: azotany z kranówki, fosforany z pokarmu, potas z poprzednich dawek. Jeśli chcesz wiedzieć, ile masz, a nie tylko ile dodałeś, zrób test przed dawką i po niej.

Na co uważać przy zakupie i ważeniu

• Hydrat. Tabela dla siarczanu magnezu dotyczy formy siedmiowodnej (MgSO₄·7H₂O). Sól bezwodna ma w gramie więcej magnezu. Sprawdź wzór na opakowaniu.
• Skład. Nawóz ogrodniczy o tej samej nazwie może mieć dodatki albo inną czystość niż odczynnik. Liczy się to, co jest na etykiecie, a nie nazwa.
• PO₄ czy P, NO₃ czy N. Część testów i etykiet podaje fosfor jako P, a azot jako N. Z mas atomowych: 1 mg/l PO₄ to 0,326 mg/l P, a 1 mg/l NO₃ to 0,226 mg/l N. Porównuj wyniki zapisane w tej samej formie.
• Waga. Ułamki grama waży się wagą jubilerską z dokładnością 0,01 g. Wygodniej jest raz zrobić roztwór i dawkować mililitrami: krok po kroku opisujemy to w poradniku Nawóz makro z soli krok po kroku.

Rachunek w drugą stronę, od docelowego ppm do gramów, to rachunek metody EI (Estimative Index): opisujemy go w tekście Nawożenie EI: skąd biorą się gramy soli.

Policz swój przypadek w kalkulatorze ppm soli nawozowych: wybierz sól, wpisz gramy i litraż netto.