FCR: ile paszy na kilogram ryby i skąd go wziąć | Akwarium

FCR (ang. feed conversion ratio), po polsku współczynnik wykorzystania paszy albo współczynnik pokarmowy, mówi, ile kilogramów paszy trzeba zadać, żeby ryby przybrały kilogram masy. FCR 1,7 oznacza 1,7 kg paszy na 1 kg przyrostu. Im niższa liczba, tym lepiej ryby wykorzystują paszę.

Tę liczbę wpisujesz w kalkulatorze plonów akwaponiki. Najlepiej wziąć ją z karty paszy, którą faktycznie kupujesz, a z czasem: z własnych pomiarów.

Wzór i jego odwrotność

FCR = zadana pasza (kg) ÷ przyrost masy ryb (kg).

Odwróć go, a dostaniesz wydajność: 1 ÷ 1,7 = 0,59 kg ryby z kilograma paszy. Kalkulator pokazuje obie liczby.

W akwaponice FCR łączy dwa rachunki. Dzienną porcję paszy wyznacza się z powierzchni uprawy (60–100 g/m² na dobę według SRAC 454), a FCR mówi, ile ryby z tej paszy wyrośnie. Przykład z kalkulatora: 2 m² uprawy przy 60 g/m² na dobę to 43,8 kg paszy rocznie. Przy FCR 1,7 daje to 25,8 kg przyrostu ryb. Gdyby FCR wynosił 2,0 (liczba wyłącznie do porównania), z tej samej paszy wyrosłoby 21,9 kg.

Różnica 0,3 w FCR zabiera więc blisko 4 kg ryby rocznie z tych samych 2 m². Pasza i praca są te same: zmienia się tylko to, ile z tej paszy zostaje w rybach.

Skąd 1,7

Wartość 1,7 pochodzi z publikacji SRAC 454 i dotyczy tilapii w systemie University of the Virgin Islands (UVI), jednym z najdokładniej opisanych systemów akwaponicznych z uprawą na tratwach. Źródło podaje ją jako typowy FCR w tym systemie. Adres publikacji i datę sprawdzenia znajdziesz w źródłach.

Traktuj więc 1,7 jako punkt odniesienia dla tilapii w podobnych warunkach, a nie jako uniwersalną stałą. W kalkulatorze to wartość domyślna: zamień ją na FCR ze swojej karty paszy.

Zwróć też uwagę, co jest w liczniku, a co w mianowniku. Paszę liczy się w takiej postaci, w jakiej ją sypiesz, prosto z worka. Rybę liczy się jako żywą masę, a ta w większości składa się z wody. Dlatego porównuj tylko FCR liczone w ten sam sposób i nie zestawiaj go z danymi, w których paszę albo rybę przeliczono na suchą masę.

Karp, sum afrykański i inne gatunki: karta paszy

Dla innych gatunków nie mamy źródła, które mogłoby zastąpić dane producenta paszy. Sprawdź:

kartę techniczną paszy: część producentów podaje przewidywany FCR albo tabelę żywienia dla gatunku, wielkości ryb i temperatury;
dla jakiej wielkości ryb podano wartość: FCR narybku i FCR ryby przed odłowem to dwie różne liczby;
w jakiej temperaturze: dane z karty dotyczą określonych warunków, a Twoja woda może być chłodniejsza albo cieplejsza.

Nie przenoś FCR z jednego gatunku na drugi i nie bierz go z forum tylko dlatego, że „komuś tak wyszło”. Jeśli nie masz karty paszy, wpisz 1,7 świadomie, jako wartość dla tilapii, i czytaj wynik jako orientacyjny.

Jak zmierzyć własny FCR

Najlepsza liczba to ta z Twojego systemu. Potrzebujesz wagi i zeszytu.

Na początku zważ ryby: całą obsadę albo reprezentatywną próbkę, którą przeliczysz na całość. Najprościej postawić na wadze wiadro z wodą, wyzerować wagę, przełożyć do niego kilka ryb, odczytać masę i podzielić przez ich liczbę.
Przez cały okres zapisuj każdą porcję paszy. Wygodnie jest zważyć worek na początku i na końcu.
Na końcu zważ ryby jeszcze raz, tą samą metodą.
Podziel zużytą paszę przez przyrost masy ryb.

Jeśli w tym czasie padły ryby, ich masa nie wejdzie do przyrostu, ale pasza, którą zjadły: owszem. FCR liczony z odłowu wyjdzie wtedy gorszy niż biologiczny. Obie liczby są prawdziwe. Do planowania plonów przydatniejsza jest ta pierwsza, bo mówi, ile ryby naprawdę trafi na stół.

Resztki paszy, które opadły na dno i się rozłożyły, też psują FCR i jakość wody. Jeśli pasza zostaje niezjedzona, zmniejsz porcję.

Czego FCR nie mówi

Ile karmić na dobę. To podaje karta paszy, zwykle w procentach masy ciała. W akwaponice górną granicę wyznacza jeszcze powierzchnia uprawy: zobacz poradnik o proporcji ryb do roślin.
Ile będzie warzyw. Plon roślin liczysz z własnych zapisków; piszemy o tym w poradniku ile ryb i sałaty da akwaponika.
Ile zarobisz. Wynik z kalkulatora to górna granica w kilogramach dla systemu na własny użytek. Sprzedaż ryb podlega osobnym przepisom sanitarnym i weterynaryjnym.

Wpisz FCR ze swojej karty paszy albo z własnego pomiaru w kalkulatorze plonów akwaponiki i sprawdź, ile ryby może dać Twoja pasza.