Jaka moc grzałki? Liczy się temperatura w pokoju, nie tylko litry
Grzałka ma oddawać tyle ciepła, ile akwarium traci przez szyby, dno i lustro wody. Straty rosną razem z różnicą temperatur między wodą a powietrzem w pokoju. To samo akwarium w ciepłym salonie i w chłodnej sypialni potrzebuje więc innej mocy. Reguła „1 W na litr” tego nie uwzględnia. To praktyczna reguła społeczności akwarystów, a nie wynik pomiaru.
Kalkulator mocy grzałki pokazuje obie liczby obok siebie: regułę i rachunek strat ciepła dla Twojego pokoju.
Wzór: straty ciepła
Q = U × A × ΔT
- Q: moc w watach, którą grzałka musi stale oddawać, żeby temperatura wody się nie zmieniała.
- A: powierzchnia, przez którą ucieka ciepło: cztery szyby do wysokości wody, lustro wody i dno, w m².
- ΔT: różnica między temperaturą wody a temperaturą powietrza w pokoju, w kelwinach (liczbowo tyle samo co w °C).
- U: współczynnik przenikania ciepła, w W/(m²·K). Zależy od grubości szyb, pokrywy, ruchu powietrza i parowania. Nie ma jednej wartości dla wszystkich akwariów, dlatego w kalkulatorze jest polem, a nie stałą.
Najważniejsze w tym wzorze: straty rosną proporcjonalnie do ΔT. Dwa razy większa różnica temperatur to dwa razy więcej potrzebnej mocy: niezależnie od tego, jakie U przyjmiesz.
Przykład: to samo akwarium w czterech pokojach
Akwarium 80 × 35 × 40 cm, woda do wysokości 38 cm, 83,3 l wody netto. Temperaturę wody ustawiamy w przykładzie na 25 °C: tę liczbę wybierasz sam, zależnie od obsady. Jako U przyjmujemy 5 W/(m²·K): to założenie do przykładu, a nie pomiar. Powierzchnia wymiany ciepła wynosi 1,43 m².
| Temperatura w pokoju | ΔT | Straty ciepła | Reguła 1 W/l |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 5 K | 36 W | 83 W |
| 18 °C | 7 K | 50 W | 83 W |
| 15 °C | 10 K | 72 W | 83 W |
| 12 °C | 13 K | 93 W | 83 W |
W pokoju o temperaturze 20 °C reguła daje ponad dwa razy więcej mocy, niż wynika ze strat. W pokoju o temperaturze 12 °C: mniej, niż potrzeba. Reguła za każdym razem podaje tę samą liczbę, bo zna tylko litry.
Skąd 20 °C
Tyle wynosi temperatura obliczeniowa pokoju mieszkalnego według § 134 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2022 poz. 1225). Dla łazienek przepis podaje 24 °C. To wartość, na którą projektuje się ogrzewanie, a nie pomiar w Twoim mieszkaniu. Szczegóły są na stronie Źródła.
Nawet w bloku z centralnym ogrzewaniem łatwo o pokój chłodniejszy niż 20 °C: sypialnia z uchylonym oknem, pokój przy balkonie, kaloryfer przykręcony na noc. Dlatego zanim wybierzesz grzałkę, zmierz temperaturę w miejscu, gdzie stoi akwarium: najlepiej zimą, w nocy, termometrem postawionym obok zbiornika, a nie na drugim końcu pokoju. Do obliczeń wpisz najniższy odczyt.
Jak wybrać moc
- Zmierz najniższą temperaturę w pokoju w sezonie grzewczym.
- Ustal temperaturę wody, jakiej potrzebuje Twoja obsada.
- Policz straty w kalkulatorze. To minimum, które grzałka musi pokryć, żeby utrzymać temperaturę.
- Porównaj z regułą 1 W/l. W ciepłym mieszkaniu reguła zwykle daje zapas. W chłodnym pomieszczeniu może dać za mało.
Grzałka potrzebuje też zapasu ponad straty, żeby podgrzać wodę po podmianie albo po przerwie w dostawie prądu. Jak duży ma być ten zapas, zależy od tego, jak szybko chcesz przywrócić temperaturę: tu nie ma jednej liczby popartej źródłem.
Wśród akwarystów często padają dwa argumenty. Pierwszy: przy dużym akwarium lepiej zamontować dwie mniejsze grzałki zamiast jednej dużej, bo awaria jednej nie zostawia wody bez ogrzewania. Drugi: grzałka dużo mocniejsza od potrzeb szybciej przegrzeje wodę, jeśli zawiedzie termostat. To praktyczne reguły społeczności, a nie wyniki pomiarów, ale warto je znać przed zakupem.
Skąd wziąć U dla swojego akwarium
Najprościej oszacować je na podstawie obserwacji. Wyłącz grzałkę na godzinę lub dwie i zmierz, o ile spadła temperatura wody. Im szybciej woda stygnie, tym większe są straty, a więc i U. Pokrywa ogranicza parowanie i ruch powietrza nad lustrem wody, więc akwarium przykryte traci mniej ciepła niż otwarte. Więcej o tym w poradniku Pokrywa na akwarium: ile ciepła ucieka przez lustro wody.
Jeśli akwarium stoi w piwnicy, garażu albo altanie, różnica temperatur zimą jest dużo większa niż w mieszkaniu: piszemy o tym w poradniku Akwarium w nieogrzewanym pomieszczeniu. Historię samej reguły opisujemy w poradniku „1 W na litr”: skąd reguła i kiedy zawodzi.
Policz swój przypadek w kalkulatorze mocy grzałki: wpisz wymiary, litraż netto, temperaturę wody i zmierzoną temperaturę w pokoju.