Ile ziemi z wykopu pod dom i ile kursów wywrotki
Wykop to pierwsza duża faktura na budowie, i pierwsza, która potrafi wyjść inaczej, niż wynikało z rachunku. Powód jest prosty: wykop mierzy się w gruncie, a płaci za to, co wyjechało.
Ziemia puchnie
Grunt wyjęty z wykopu zajmuje więcej miejsca niż w złożu, bo między bryłami zostaje powietrze. Piasek puchnie mało, glina wyraźnie, grunt kamienisty najbardziej.
Przyjmujemy 25% jako punkt wyjścia i wyraźnie oznaczamy to jako założenie: nie ma tu normy, z której dałoby się wziąć jedną liczbę dla każdego gruntu. Firma transportowa rozlicza objętość spulchnioną, więc to od niej zależy liczba kursów.
Wykop 14 × 12 × 1,2 m to około 202 m³ w gruncie i około 252 m³ po wyjęciu. Pięćdziesiąt metrów sześciennych różnicy to pięć kursów dziesięciometrowej wywrotki: policz to dla swojego wykopu.
Część zostaje i to jest dobra wiadomość
Nie wszystko musi jechać. Na działce zostaje ziemia na:
- zasypkę wykopu wokół ścian fundamentowych,
- niwelację terenu,
- nasyp pod taras i podjazd,
- obsypanie tarasu i skarpy.
W kalkulatorze jest na to osobne pole. Im więcej zostawisz, tym mniej kursów, ale glina pod tarasem i pod podjazdem będzie pracować przy zamarzaniu, więc nie każdy urobek nadaje się do zasypki.
Humus zdejmuje się pierwszy i osobno
Warstwa urodzajna ma wartość: wraca na trawnik i pod rabaty. Zmieszana z gliną z głębszych warstw traci ją bezpowrotnie, a kupno ziemi ogrodowej pod koniec budowy jest zaskakująco drogie.
Praktycznie: humus zdejmuje się z całej powierzchni robót, składuje osobno w pryzmie i wraca na samym końcu.
Gdzie postawić pryzmę
Ziemia odłożona zbyt blisko krawędzi wykopu dociąża skarpę i skarpa się osuwa, zwykle po deszczu i zwykle w najgorszym momencie. Miejsce na pryzmę planuje się razem z dojazdem dla betonomieszarki i z miejscem na palety.
Na wąskiej działce najczęściej okazuje się, że pryzmy nie ma gdzie postawić i wszystko musi jechać od razu. To informacja, którą lepiej mieć przed zamówieniem koparki niż w jej trakcie.
Urobek wywieziony poza działkę to nie „ziemia”
Przy wywozie poza działkę urobek podlega przepisom: o odpadach albo o masach ziemnych, zależnie od tego, co się z nim dalej dzieje. Firma transportowa powinna to wiedzieć i wystawić odpowiedni dokument. Wysypanie ziemi „u znajomego na działce” bywa naruszeniem, o którym się nie myśli.
Czego ten rachunek nie obejmuje
Skarp i szalunku. Wykop o pionowych ścianach powyżej pewnej głębokości wymaga zabezpieczenia, a wykop ze skarpami ma większą objętość niż prostopadłościan. To decyzja kierownika budowy i projektu, nie kalkulatora.
Głębokości. Spód fundamentu musi leżeć poniżej strefy przemarzania, a tabelaryczne głębokości są w normie PN-B-03020, wycofanej i płatnej, której nie czytaliśmy. Głębokość bierz z projektu (dlaczego nie podajemy tej liczby).
Co dalej
Po wykopie idzie ława fundamentowa i ściana fundamentowa z bloczków. A kruszywo, które przyjedzie później pod podjazd, liczy się dokładnie odwrotnie: tam zagęszczanie sprawia, że trzeba przywieźć więcej, niż zostanie.
Źródła
- Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych (brzmienie obowiązujące do 20.09.2026): wymagania dotyczące posadowienia i usytuowania budynku: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/1225/text.pdf
- PN-B-03020:1981 w katalogu PKN: dowód, że norma z tabelami głębokości przemarzania jest płatna i wycofana: https://sklep.pkn.pl/pn-b-03020-1981p.html
- Jednolity tekst ustawy o odpadach, Dz.U. 2023 poz. 1587: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/1587